کارگری

هیچکس به تنهائی کار نمی کند، و هر جا که انسانها با هم کار می کنند، مناسبات کار شکل می گیرند؛ مناسباتی که از مناسبات برابر تا بدترین روابط سلسله مراتبی سلطه و تبعیت تغییر می کنند. در تاریخ کار، چنان که تا کنون تدوین شده، تقریباً تمام توجهات صرف مناسبات بین کارگر و کارفرما – و گاهی هم صرف مناسبات برده و برده دار – شده است.

سمت مبارزات صنفی کارگران در ایران نیز می بایست بە این سو و بسوی تشکیل اتحادیە ها و قراردادهای دستە جمعی سوق پیدا کند. در غیر این صورت کارگران نبایستی انتظار داشتە باشند دولتها و کارفرمایان با مطالبات آنها موافقت و شرایط مزدی و کاری شان را داوطلبانە بهبود دهند. تشکلهای فرمایشی نظیر خانە کارگر را در واقع بە این دلیل بوجود آوردەاند و آنها را حمایت می کنند تا با کمک آن از تشکیل اتحادیە های کارگری واقعی را بگیرند و حق و حقوق کارگران و مزدبگیران را از بین ببرند.

در این اواخر پس از ریاست رئیسی بر قوە قضائیە پیگرد معلمان و همچنین مجازات هایی کە برای آنها در نظر گرفتە می شود شدیدتر از پیش شدە است. تو گویی روسای قوە قضائیە حکومت برای مجازات عدالت خواهان با هم مسابقە گذاشتەاند! هر کدام کە ادعای عدالت خواهی بیشتری می کنند، بە همان نسبت بیشتر از سلف خودشان در برابر عدالت خواهان شدت عمل نشان می دهند.

انتخابات را تحریم کنید، پای صندوق های رای نروید، مجلسی کە از این انتخابات فرمایشی بیرون بیاید، نە تنها هیچ قانونی ر بە سود شما تصویب نخواهد کرد، بلکە تە ماندە حقوق شما را نیز می خواهد از بین ببرد. انتخابات فرمایشی دغدغە ما نیست. دغدغە ما آزادی هزاران هم وطن مبارز و عدالت خواە اسیر در شکنجە گاە هاست، دغدغە ما برچیدن بساط دیکتاتوری و سرکوب، پایان دادن بە دخالتهای ماجراجویانە و ارتجاعی در امور کشورهای دیگر، لغو تحریم های اقتصادی، دفع خطر جنگ و درگیری نظامی، افزایش واقعی دستمزد، راە انداختن تولید و از بین بردن بیکاری ...

خصوصی‌سازی، یا به بیان دقیق‌تر فروش منابع ملی به سرمایه‌داران، در سال جاری، به شکل گسترده‌ای در بخش معدن باب شده است. واگذاری معادن به بخش خصوصی، در دو دهه‌ی اخیر وجود داشته است. اما حجم واگذاری‌های سال جاری بسیار بیشتر بوده است. همین امر سبب شده است در سال جاری بیش از سی معدن به تعطیلی کشیده شوند و بیش از پنجاه کارگر معدن، در حوادث کار جان خود را از دست بدهند.

یک تئوری مهم در این زمینه "تراژدی عام" است که وسیله یک اکولوژیست بنام گرت هاردینگ تدوین شده است. این تئوری اقتصادی شرایطی را تعریف می نماید که در آن منابع مشترک عام (ملی) مورد استفاده افراد به صورت مستقل و صرفا برای تامین منافع فردی قرار می گیرند، در نتیجه این مکانیزم مجموعه مردم تمام منابع مشترک را مصرف می کنند بی آن که منافع عام را لحاظ نمایند.

دامنۀ تحقیقات کنونی در تاریخ کار، چه به لحاظ زمانی و چه در ابعاد جغرافیائی، وسعت قابل توجهی یافته است. این نوشته یک بررسی اجمالی است که ایده هائی را در باره این پرسش مرکزی که "از تاریخ جهانی کار چه می توان آموخت؟" پیش می کشد و با استفاده از مهمترین یافته های تحقیقی جدید این ایده های را ترسیم می کند. ابتدا مفهوم "کار"* (work) تعریف می شود و پس از مروری بر منشاء شش نوع اصلی مناسبات کار* (labour)، این سؤال طرح می شد که "چرا و چگونه جابجائی های بزرگ در مناسبات کار در تاریخ جهانی رخ داده اند؟".

در واقع تعیین زمان ٤ سالە برای قراردادهای موقت ناظر بر تبصرە یکم مادە ٧ چیزی جز یک ترفند و هیاهوی تبلیغاتی فریبکارانە نمایشی بر سر هیچ نیست. زیرا هیچ تغییر اساسی در بهبود امنیت شغلی کارگران در این گونە شرکتها بوجود نمی آورد و بە کارفرمایان اجازە می دهد بە مدت ٤ سال با خیال راحت کارگران شان را در استخدام موقت نگاە دارند بدون اینکە با مشکل قانونی مواجە شوند و ...

تجمع اعتراضی کارگران نی بر هفت تپە مقابل تامین اجتماعی، تجمع فرهنگیان تبریز مقابل ادارە راە و شهرسازی آذربایجان شرقی، اعتراض ٨ هزار کارگر فروشگاە های زنجیرەای رفاە پس از خصوصی سازی، محاکمە شمار دیگری از فعالین کارگری و سندیکایی، مهمترین رویداد های گزارش شدە کارگری هفتە بودند.

با اطمینان می توان گفت کە طبقە کارگر و مزدبگیران فعالانەتر از گذشتە در تحریم انتخابات فرمایشی مجلس شرکت و با تداوم و گسترش اعتصابات و اعتراضات خود سیاستهای ضد کارگری و سرکوبگرانە رژیم را در کارخانە و خیابان بە چالش خواهد کشاند. شرکت در این انتخابات و هر رایی کە در آن بە صندوق ریختە شود بە سود خامنەای، کمک بە فقر، بیکاری، سرکوب و فلاکت و افلاس اقتصادی و حمایت از جنایتکاران حاکم است.

دولت این وظیفه را ندارد که مواظب بازار باشد، بلکه دقیقاً این وظیفه را دارد که بازار را تیمار کند. از این رو، این نگاه به بازار همچون معیاری برای ارزیابی آنچه دولتها انجام می دهند، می نگرد و دولت را خدمتگزار بازار تلقی می کند.

بقول رفقای خودتان قرار است بجای انتخابات، انتصابات برگزار شود و مجلس را با بازاری ها، سرداران سپاە، زندانبانان، رانتخواران و آخوند های سر سپردە و تاجران و دلالان دین پر کنند و سردار قالیباف دزد و اختلاسگر را رئیس آن کنند، دیگر چرا خلاصی بازنشستگان از زیر خط بقا را در "گرو" مجلس و انتخابات عنوان می کنید؟ وظیفەای را کە بە عهدە تان گذاشتەاند باید انجام دهید، انجام دهید ولی بدانید کە گوش بازنشستگان از این حرفها و وعدە ها پر است و آنها تنها مدعیان نمایندگی را با عمل شان می سنجند!

کارگران به عنوان طبقه ای که بیشترین صدمه را از چهار دهه حاکمیت جمهوری اسلامی متحمل شده اند و روز به روز، رفاه، امنیت شغلی، و حق و حقوق خود را از دست داده اند، می توانند با تکیه بر "نافرمانی مدنی" در کارخانه، محله، محفل های فامیلی و ... مبارزه مردم ایران را برای ساختن فردایی نو و عاری از ستم و استثمار سازمان دهند.

صدمات اقتصادی و اجتماعی ناشی از تخریب محیط زیست تمامی دستاورد های بشری در کاهش فقر و توسعه در طی دهه های اخیر را خنثی کرده و فقر و بیعدالتی را در جهان همه گیر می نماید. تولیدات مصرفی و روند های مصرفی در کنار توسعه بدون توجه به نابودی زمین های قابل زرع، نابودی جنگل ها و قطع درختان و آلودگی گسترده آب مصرفی با آلاینده های شیمیایی باعث کاهش و کمیابی آب مصرفی و کمبود مواد غذایی و افزایش قیمت ضروریات زندگی انسانی می گردد.

همراە با بە تاراج رفتن بخشی از اموال عمومی حقوق کارگران نیز توسط مالک جدید بە تاراج بردە شدە و این است آن دلیل اصلی مخالفت فزایندە کارگران با سیاست خصوصی سازی کە توسط نئولیبرال های آشکار و نهان و زیر پوشش و عناوین فریبندە در جریان است. هدف مقدم ائتلاف نئولیبرالی نیز چیزی بە غیر از برچیدن حق و حقوق کارگر و افزودن بر سود اقلیت رانت خوار حاکم نیست.

اینک در چهل و یکمین سالگرد انقلاب ضد دیکتاتوری بهمن همچنان دیکتاتوری بعنوان معضل یزرگ جامعە، عامل بی عدالتی و فساد و مانع عمدە توسعە دمکراتیک کشور باقی ماندە است. شعار مرگ بر دیکتاتور و مرگ بر خامنەای بار دیگر همچون ماهای پایانی حکومت شاە حداقل از دی ٩٦ تا کنون در کشور طنین انداز است. جنبش ها و خیزش های مردمی در حال رشد و گسترش اند و برکناری رژیم را آماج خود قرار دادەاند.

این سؤال بسیار مهمی است که توصیف عمومی از نئولیبرالیسم چه تفاوت معینی با دیگر اشکال لیبرالیسم دارد و حدت و شدت این تفاوت تا کجاست؟ منظور اشکالی چون لیبرالیسم اقتصادی، لیبرالیسم کلاسیک و (نئو)کنسرواتیسم است، که همۀ آنها برای بازار نقشی مرکزی قائل اند و همگی شان شعار "بازار بیشتر، دولت کمتر" را سر می دهند.

اساسا آنچە موجب تن دادن حکومت در آن مقطع با تصویب قانون کار جدید شد، وجود و نفوذ سازمانهای کارگری نیرومند در جامعە بود. بقای قانون کار نیز بە تبع آن منوط بە حضور و نفوذ سازمانهای کارگری بود. حکومت و سرمایە داران کە این را خوب می دانستند شروع بە قلع و قم سازمانهای کارگری کردند تا بتوانند پس از سرکوب آنها قانون کاری اگر تصویب شد کە با منافع آنها اندکی زاویە داشت آن را از میان بردارند. این کار را هم کردند.

اقتصاد سبز وسیله ای برای دستیابی به توسعه اجتماعی، اقتصادی و زیست محیطی پایدار است. علاوه بر اقتصاد سبز، مفاهیم دیگری نیز در گفتمان سیاسی و فرهنگی به این معنی بکار می روند، از جمله توسعه سبز، اقتصاد با حداقل اثر کربن و توسعه کم مصرف. مشاغل سبز نه تنها به سازندگی پایدار کمک می کنند، بلکه به بازسازی زیست محیطی و بهبود کیفیت پایدار اجتماعی در آینده رهنمون می شوند.

جناب رئیس فراکسیون "کارگری" ولی گویا چون جرات حرف زدن از بی عدالتی و عوامل واقعی بی عدالتی را ندارند، خود را بە کوچە علی چپ زدەاند و دیواری کوتاەتر از دیوار کارمند گیر نیاوردەاند!

از وقتی ابراهیم رئیسی قاضی القضات جنایتکار تازە رژیم وعدە تجدید نظر و رسیدگی (با رفعت اسلامی) به کارگران و اعتراضات صنفی را داد، چند ماە گذشتە است. با این وجود در این مدت نە تنها تغییر مثبتی در بگیر و ببندهای فعالین صنفی رخ ندادە است، بلکە سرکوب آنها نیز شدت گرفتە و کمتر هفتەای است، کە عدەای از فعالین صنفی بازداشت و برای محاکمە فرمایشی تحویل بیدادگاە های مظلوم کش فقاهتی نشوند. 

این مجلس، دشمن کارگر و حقوق کارگر است. مجلس اعیان و اشراف است. مجلس موتلفە و بازاری ها، دلال ها و رانتخوران است، مجلس دزدان و غارتگران، جنایتکاران نظامی- امنیتی ها، شکنجە گران، مجلس دیکتاتورها و مرتجعین فاسد و ناکارآمد و در نهایت بازیچە دست ولی فقیە است. نمایندگان کارگران و زحمتکشان و مردم عادی را نە بە این مجلس راە می دهند و نە آنها مانند غارتگران ثروت های عمومی می توانند از پس هزینە های اولیە نمایندگی برآیند. همە لوایحی کە در این مجلس فرمایشی بە تصویب رسیدەاند علیە کارگران و زحمتکشان و در جهت منافع اعیان و اشراف اند.

این واقعیت شناخته شده ای است که فریدمن به رژیم پینوشه مشورت می داده و نیز این که سیاست اقتصادی این رژیم توسط به اصطلاح "بچه های شیکاگو"، یعنی دانشجویانی که مشخصاْ به این منظور در شیکاگو آموزش دیده بودند، تدوین و اجرائی شد. از این رو نامحتمل نیست که فریدمن نسبت نئولیبرالیست را برای دومین بار در شیلی و این بار به معنای منفی اش دریافت کرده باشد. به نظر می رسد در همان جائی که خود فریدمن جامه جوان نئولیبرالی را از تن کنده بود، این جامه به دلیل پیوندهای فریدمن با رژیم پینوشه دوباره به تن او پوشانده شد و تا ابد بر تن او ماند.

وجود نا امنی و فضای تنش آلود و ریسک درگیری و احساس خطڕ جنگ در یک کشور بیشترین نقش منفی را در آمدن و نیامدن توریست ها دارد. حال اگر در کشوری مانند ایران محدودیتهای امنیتی و مذهبی حجاب و بازداشت و زندانی کردن و بە گروگان گرفتن شهروندان دو تابعیتی و سرکوب های خیابانی مداوم و غیرە هم بر ناامنی ها اضافە شوند، دیگر چیز زیادی از همین صنعت کوچک توریسم باقی نمی ماند. حالا پیامدهای فاجعە شلیک موشک را هم اگر بر موارد نامبردە بیفزایم، فاتحە صنعت جهانگردی در ایران برای مدتی نامعلون خواندە شدە است.

در ونزوئلا که از سال 2015 تحت فشار شدید اقتصادی قرار داشته، آنا فرانچسکا سوتو لیدر ملی زنان در ASI ونزوئلا می گوید:"این زنان هستند که بیشترین صدمه را از این شرایط دیده اند. "هر کارگری که براساس ساعت کار حقوق می گیرد باید 5 صبح از خانه خارج شود تا بتواند وسیله ای پیدا کند تا به سر کار برود - در شرایط امروز کشور ما دیگر سیستم نقل و انتقال عمومی رایگان نداریم که قبلا کارگران را به کارگاه می برد. حالا باید خیلی زود از خانه خارج شویم تا شاید با وسایل خطرناک حمل و نقل به سرکار برسیم.

کارگران پتروشیمی ها در پی تشکیل اتحادیە اند، دەها تشکل اتحادیەای مستقل در میان معلمان و بازنشستگان سر برآوردە و مشغول مبارزە سندیکایی هستند، سندیکای واحد و هفت تپە، اتحادیە آزاد کارگران، بە رغم فشارهای سنگین و بریدن احکام زندان طولانی برای رهبران شان سر پا ایستادەاند، پرستاران در پی ایجاد تشکل مستقل هستند، درخواست مذاکرات مزدی بە شیوە سندیکاها بە روزنامە های مجاز راە پیدا نمودە است. این ها همگی حاکی از بازگشت پیروزمندانە سندیکا بە میان کارگران ایران و نفی تشکلهای حکومتی توسط کارگران و مزدبگیران است.

تلاشها برای تشکیل اتحادیە های کارگری مستقل و طرد تشکلات فرمایشی حکومت ساختە و تحت کنترل دولت ادامە دارند... سندیکا کە در فرهنگ سیاسی رژیم و طرفدارانش کفر محسوب و تشکیل آن مستوجب مجازات است، اینک دوبارە در پرتو مبارزات کارگران در حال جا بازکردن در جامعە و رسانە هاست!

یکی دیگر از دلایل افزایش دستگیری فعالین کارگری اما بە دلیل نگرانی مقامات دولتی و حکومتی از گرایش بە نزدیکی های فزایندەای است کە بین تحرکات کارگری، جنبش دانشجویی و جنبش های عدالت خواهانەای است کە از دی ماە ٩٦ بە این سو سر برآوردەاند. این نزدیکی را نە تنها در اعتراضات بلکە در شعارها و مطالبات این گروە ها بخصوص مطالبات و شعارهای جنبش دانشجویی بسیار مشهود است و تاثیرات اجتناب پذیری بر تحرکات اجتماعی از خود باقی می گذارند.

در پایان سالهای پنجاه، با کشیده شدن بیشتر و بیشتر هایک به پشت صحنه، انجمن مون پلری بخش بزرگی از آتش خود را از دست داد، گرایش محافظه کار تر فرقۀ خود را در امریکا استوار کرد و اقتصاددانان مکتب شیکاگو به یک شکل کلاسیک تر لیبرالیسم لسه فر رجعت کردند.

در واقع ریالی از فروش اموال دولتی نە بە مردم عادی می رسد و نە صرف عمران می شود. بیشترین درآمد کشور بە نیروهای نظامی و امنیتی اختصاص دادە شدە و بخش بزرگی نیز بە حوزەهای دینی و نهادهای تحت سلطە امثال مصباح یزدی ها دادە خواهد شد.

موضوع ما در این مطلب، پرداختن به بحران کار، در زمینه‌ی کشاورزی است. خشکسالی در چهار سوی کشور، قطعاً به دلیل بحران در مدیریت منابع آب است. چرا که در همان سیستان و بلوچستان خشک نیز، هفته‌ی گذشته شاهد سیلی بودیم که زندگی باقی مانده‌ی اهالی را با خود برد.

در ظاهر تصمیم گیرندە افزایش دستمزد شورای عالی کار و ترکیب بە اصطلاح سە جانبە آن است. کە البتە یک ترکیب کاملا فرمایشی است و کسانی کە بنام نمایندە کارگر در آن منصوب شدەاند، هیچ کارەاند و بە گواە کارنامە ٤ دهە گذشتە شان نبودنشان در شورای مذکور بهتر از بودن شان برای کارگر است.

در فلسطین، که اتحادیه ها نقش مهمی در عملکرد های مختلف اجتماعی بازی می کنند، ایمان ابوصلاح عضو فدراسیون عمومی اتحادیه های صنفی فلسطین (PGFTU) می گوید که زنان فلسطینی درگیر نبرد در دو جبهه هستند، یکی علیه اشغال سرزمین های فلسطینی و دیگری علیه مردسالاری نهادینه شده در اجتماع: "گرچه زنان 49% کل جمعیت را نمایندگی می کنند، نقش سیاسی آنها در نمایندگی سیاسی و جایگاه در هرم تصمیم گیری ها ناچیز و قابل اغماض است.

اعتراضات پرستاران نسبت بە شرایط دشوار کاری، دستمزدهای اندک و پرداخت نشدن کارانە و کاهش کارانە ها کە از چند هفتە پیش در مشهد، اصفهان، تهران و برخی شهرهای دیگر شروع شدە بود در روز پرستار بە اوج رسید و در مشهد پرستاران در اعتراض بە تعویق ١٤ ماهە در پرداخت کارانە هایشان و کاهش آنها دست بە تجمع زدند. این اعتراضات بە دلیل عدم رسیدگی بە مطالبات پرستاران همچنان بە اشکال مختلف ادامە دارند.

متاسفانه نه فقط در ایران بلکه در بیشتر کشورهای جهان، اتحادیه ها و تشکلهای کارگری از شکل صنفی خود خارج شده و به ابزار سیاسی احزاب و دولتها تبدیل شده اند و عدم استقلال صنفی و سیاسی باعث شده است، که این تشکلها نتوانند کارگران را در مقاطع هویتی گوناگون خویش جذب نمایند.