Diciembre 2025

سبب گسترش روز افزون اعتراضات جز این نیست کە حکومت در عمل نشان دادە کە مشکلات مردم برایش در اولویت قرار ندارد و یا اگر دارد، قادر بە رفع گرفتاری های مردم نیست. این واقعیتی است کە در برنامە بودجە و اولویت بندی های های حکومت هم منعکس است.

تاریخ بارها نشان داده است که استبداد، پیش از استقرار در نهادهای حکومتی، در زبان شکل می‌گیرد. زبانی که مخالف را «انسان‌زدایی» می‌کند و او را شایستهٔ هرگونه تحقیر می‌داند، بذر سرکوب فیزیکی آینده را می‌کارد. جریانی که در دوران «بی‌قدرتی» نه قادر است و نه مایل به مهار خشونت کلامی هواداران و چهره‌های شاخص خود، چگونه می‌تواند در دوران «قدرت» ضامن آزادی بیان، تکثر و کرامت انسانی باشد؟

مژده شمسایی صرفاً بازیگر نقش‌های اصلی زن نبود؛ بلکه تجسم زنِ قدرتمند، جستجوگر و اندیشمند در منظومهٔ فکری بیضایی به ‌شمار می‌رفت. شمسایی با تسلطی کم‌نظیر بر زبان آهنگین، دشوار و چندلایهٔ بیضایی، جان به شخصیت‌هایی می‌بخشید که نه تزیینی، بلکه پیش‌ برندهٔ اندیشه و روایت بودند. حضور او در فرایند خلق بسیاری از آثار سه دههٔ اخیر بیضایی، نقشی تعیین‌کننده و انکارناپذیر داشت .

زنده یاد غلامشاه مهربان از تبار فداییان بود، با ایمان به صلح، آزادی، دموکراسی و عدالت اجتماعی و‌سوسیالیسم زندگی او نمونه‌ای روشن از مبارزه مستمر بشر‌دوستانه است ‌و از حامیان کرامت انسانی، مبارزه‌ای که نه در شعار، بلکه در عمل روزمره معنا یافت.

بهرام بیضائی نگاه ویژه‌ای به تاریخ و فرهنگ ایران داشت. نوشته‌ها و فیلم‌های او ریشه در اسطوره و تاریخ این سرزمین و رنج‌های مردمان آن با تاکید بر خردگرایی و حماسه دارند؛ زبان فاخر او، با صلابتی کم‌نظیر رنج‌ها و امیدهای این سرزمین را بازتاب می‌دهند.صحنه‌هائی که او در نوشته‌ها و فیلم‌هایش آفریده‌است، برای همیشه در ذهن و زبان دوستداران این مرز و بوم ماندگار خواهند بود، هم‌چون یاد خود او.

بهرام بیضایی از نسل هنرمندانی بود که بهای استقلال فکری را پرداختند. سال‌ها سانسور، حذف، توقیف و اخراج از دانشگاه، نتوانست او را به سازش بکشاند. او چه در ایران و چه در تبعید، ایستاد، نوشت و به کار خلافانه اش ادامه داد. آثار نمایشی و سینمایی او، از "مرگ یزدگرد" و "پهلوان اکبر می‌میرد" تا "باشو، غریبهٔ کوچک"، "مسافران" و "سگ‌کشی"، نه فقط آثار هنری، که سندهای فرهنگی یک دوران‌اند.

بیضایی در تمام دوران کاری‌اش، چه پیش و چه پس از انقلاب، برای کار و فعالیت هنری با سد سانسور روبه‌‌رو بود. او در نامه‌ای به اداره سینمایی وزارت ارشاد اسلامی درباره سانسور یکی از فیلم‌هایش (مسافران) نوشت: :«من در این کشور به دنیا آمده‌ام و به اندازه شما حق کار و زندگی دارم، و حقم بر سینما مسلما بیش از شماست که جز جلوگیری از کار من کاری نکرده‌اید. من فیلمسازم، و به یمن وجود من و دیگر فیلمسازان است که شما پشت آن میز می‌نشینید، در اتاقی که از آن با ما مثل برده و گوش به فرمان و دستور بگیر رفتار می‌کنید»

هم حیدرخان و هم کوچک خان رهبران دو جناح از انقلاب بعد از فاجعه‌ی رشت در اواخر پاییز ۱۲۹۹ و بعد از آن امیدوار بودند بتوانند گردونه‌ی انقلاب را با برنامه‌ها و تزهای جدید به مسیر اصلی بازگردانند. غافل از آن‌که ارثیه‌ی به جای مانده از اقدامات چپ‌روانه، ذهنیت انقلاب و اقدام انقلابی را در ذهن و ضمیر مردم به کلی فروریخته و کینه و دشمنی با انقلاب جای آن را در شهرهای رشت و انزلی گرفته بود. از این رو تلاش آن‌ها نه فقط کارساز نبود بلکه معصومانه به قیمتِ جان هر دو تمام شد.

ایران یکی از معدود کشورهایی است که رسمیتِ جنس سوم را به‌طور قانونی نمی‌پذیرد و قوانین موضوعه در بسیاری از موارد بر پایهٔ تفسیرهای سنتیِ فقهی است که به نظر می‌رسد هنوز با واقعیاتِ اجتماعی و علمیِ معاصر فاصله دارد. هویتِ جنسی انسان عملاً در فرایند رشدِ زیستی شکل می‌گیرد و انتخابی صِرف نیست .

اگر کسی مدعی سلطنت مشروطه است، باید پیش از هر چیز مخالفت صریح خود را با سلطنت مطلقه رضاشاه و محمدرضا شاه اعلام کند. نمی‌توان دیکتاتوری آن‌ها را نادیده گرفت و هم‌زمان داعیه دموکراسی داشت. هر کس آشنایی حداقلی با تاریخ استبداد شرقی داشته باشد، می‌داند که اقتدار دموکراتیک لباسی نیست که بتوان آن را بر تن شاه ایرانی دوخت. با روش‌های ضددموکراتیک نمی‌توان به دموکراسی رسید.