بین‌المللی

سه کشور سومالی، یمن و اتیوپی به‌رغمِ همه‌ی مسائل و موانعِ داخلی ناشی از توسعه‌نیافتگی در عرصه‌های مختلف، پتانسیلِ زیادی برای تحول داشتند، اما سیاست‌های قدرت‌های بزرگ استعماری و امپریالیستی، رقابت‌های این قدرت‌ها، جنگ سرد، و مداخله‌های کنونی منطقه‌ای، نه‌تنها موانع درونیِ تحول این کشورها را برطرف نکرد، بلکه آن‌ها را شدت بخشید. آن‌چه را که شاهد آن هستیم تشدید عقب‌ماندگی‌های اجتماعی، اقتصادی و سیاسی، قبیله‌گرایی و بنیاد‌گرایی مذهبی و جنگ‌های بی‌پایانِ داخلی است که شیرازه‌ی این کشور‌ها را از هم گسیخته است.

بر اساس گزارش لو فیگارو و داده‌های نهادهای پژوهشی مستقل، فضای فارسی‌زبان شبکه‌های اجتماعی در سال‌های اخیر شاهد فعالیت‌های هماهنگ و پرحجم دیجیتالی بوده است که هدف آن‌ها تأثیرگذاری بر افکار عمومی، سیاست‌گذاران خارجی و روایت‌های مربوط به آیندهٔ سیاسی ایران عنوان شده است. این گزارش تأکید می‌کند که چنین کارزارهایی بخشی از رقابت‌های ژئوپلیتیک گسترده‌تر در منطقه بوده و نیازمند بررسی انتقادی و مستقل از سوی رسانه‌ها و مخاطبان است.

خشونتی که از سوی رژیم ایران علیه معترضان اعمال می‌شود، کاملاً غیرقابل‌قبول است. دولت هلند بر این باور است که معترضان در ایران حق کامل دارند که نظرات خود را به‌صورت مسالمت‌آمیز بیان کنند. هلند به‌طور فوری از رژیم ایران می‌خواهد که به این خشونت‌ها پایان دهد، افرادی را که به ناحق بازداشت شده‌اند آزاد کند و دسترسی به اینترنت را بازگرداند.

اگر اصلاً الگویی برای تغییر نظام در ایران وجود داشته باشد، بیشتر پایان آپارتاید در آفریقای جنوبی یا گذار از دیکتاتوری‌های نظامی در آمریکای جنوبی خواهد بود. اما این امر نه‌تنها به صبر، فداکاری و خرد خود ایرانیان نیاز دارد، بلکه به توجه جهان نیز محتاج است. جمهوری اسلامی باید همچون رژیم آپارتاید یا آلمان نازی به یک منفور جهانی بدل شود، و کشتار اخیر به‌اندازهٔ کافی دلیل و تصویر برای این کار فراهم کرده است.

پارلمان اروپا همبستگی کامل خود را با مردم ایران و جنبش شجاعانه و مشروع اعتراضی آنان اعلام می‌کند و استفاده گسترده، عامدانه و نامتناسب از زور توسط نیروهای امنیتی را به‌شدت محکوم می‌نماید. پارلمان از شورای اتحادیه اروپا (یعنی وزیران دولت‌های کشورهای عضو اتحادیه اروپا) می‌خواهد که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را فوراً به‌عنوان یک سازمان تروریستی معرفی کند. همچنین خواستار گسترش و اجرای سخت‌گیرانه‌تر تحریم‌های اتحادیه اروپا، از جمله مسدودسازی دارایی‌ها و ممنوعیت صدور ویزا، است.

وضعیت ایران احساسات شدیدی را، از جمله در هلند، برانگیخته است. تصاویر دلخراش تأثیر عمیقی بر بسیاری از مردم گذاشته است. دولت متعهد به پیشگیری و کاهش تنش‌هاست و نگرانی‌های جدی خود را درباره این وضعیت با دیگران سهیم می‌داند. ما در تلاش برای توقف هرچه سریع‌تر خشونت، با کشورهای دیگر و نهادهایی مانند اتحادیه اروپا و سازمان ملل متحد همکاری می‌کنیم.

ما بر حق غیرقابل‌انکار ملت‌ها برای تعیین سرنوشت خویش تأکید می‌کنیم. آزادی نه صادرشدنی است و نه موضوع معاملهٔ میان دولت‌ها. هیچ مداخلهٔ امپریالیستی هرگز عدالت یا کرامت را برای مردمانی که مدعی «آزادسازی» آنان بوده، به ارمغان نیاورده است. تاریخ این را به ما آموخته و ویرانه‌هایی که برجای می‌گذارد، بارها و بارها آن را تأیید می‌کند.

ایالات متحده که مدت‌ها سپر دفاعی FDS بود، به دمشق چراغ سبز نشان داد، بدون هماهنگی با سایر متحدان ائتلاف ضد داعش، از جمله فرانسه. دیروز، سخنگوی وزارت خارجه فرانسه اعلام کرد که فرانسه «کردها را رها نمی‌کند. ما می‌دانیم چه بهایی به آن‌ها مدیونیم، آن‌ها برادران جنگی ما هستند.» بعلاوه، ریاست جمهوری فرانسه (کاخ الیزه)، با صدور اطلاعیه ای اعلام کرد که ادغام سیاسی و نظامی  کردها  که مورد تایید فرانسه  است نمی تواند با زور صورت گیرد. با این وجود، در میدان، کردها در حل باخت کامل هستند. 

حزب کمونیست عراق همچنین تصریح می‌کند که دستاوردهای سیاسی، اجتماعی و اداری مناطق «اداره خودگردان شمال و شرق سوریه» دستاوردهایی ارزشمند و غیرقابل‌انکار بوده و به‌مثابه یکی از پایه‌های اصلی ثبات، دموکراسی و مقابله مؤثر با تروریسم در سوریه عمل کرده‌اند. هرگونه تلاش برای تضعیف یا نابودی این دستاوردها از طریق زور و سلطه نظامی، تنها به تعمیق بحران، گسترش هرج‌ومرج و تضعیف چشم‌انداز یک راه‌حل سیاسی ملی، فراگیر و دموکراتیک منجر خواهد شد.

تنها یک راه عادلانه به سوی آینده وجود دارد: حق تعیین سرنوشت مردم ایران. حق آنان برای تصمیم‌گیری دربارهٔ آیندهٔ خود، غیرقابل مذاکره است. تنها مبارزهٔ مستقل و خودمختار مردم ایران — به‌دور از هرگونه دخالت خارجی و وعده‌های دروغینِ نظام‌های اقتدارگرای رقیب — می‌تواند راه کشور را روشن کند و دموکراسی و عدالت واقعی را برای آن به ارمغان آورد.

اکنون بر عهده شورای امنیت سازمان ملل و به ویژه پنج عضو دائم آن است که فورا برای بررسی وضعیت ایران گرد هم آیند تا به نام منافع مردم ایران، راهکارهای مشترکی برای یک گذار مسالمت‌آمیز و مذاکره‌شده بیابند. این نشست باید به مسیری عملی منجر شود: ایجاد یک چارچوب بین‌المللی برای تنش‌زدایی، مطالبه پایان سرکوب و آزادی زندانیانِ خودسرانه، تضمین وحدت سرزمینی و عدم اشاعه سلاح‌های هسته‌ای در خدمت امنیت پایدار منطقه‌ای، و تعیین یک میانجی با مأموریت از سوی سازمان ملل که قادر باشد فضای مذاکره را بدون مصادره کردن صدای ایرانیان، باز کند.

هدف اصلی حمله ترامپ از سرگیری بهر برداری(گسترده تر) دوباره از منابع نفتی فراوان ونزوئلا به نفع ثروتمندترین اقشار آمریکا است. اولین اوج این بهره برداری به دهه ۱۹۵۰ یعنی دوران «عصر طلایی» باز میگردد. جنبش «امریکا را دوباره قوی کنیم» ( MAGA ) هم از این دوران اسطوره ساخت.

در روزهای منتهی به حمله اسرائیل، دولت ترامپ وانمود کرد که هنوز درگیر مذاکرات فعال با ایران است. قرار بود آقای ویتکوف آنچه را که خودش به عنوان گفتگوی سازنده با همتایان ایرانی خود تبلیغ کرده بود، در روز یکشنبه، ۱۶ ژوئن از سر بگیرد. بنابراین، کاملاً منطقی بود که ایرانی‌ها فرض کنند که ایالات متحده و نماینده آن، اسرائیل، حداقل تا روز یکشنبه اقدام نظامی را آغاز نخواهند کرد. یا شاید هرگز. با این حال، ترامپ می‌دانست که بعداً چه چیزی را اعتراف کرد: اینکه حمله به ایران روز جمعه، چند روز قبل از از سرگیری مذاکرات، انجام خواهد شد!

او مبانی سنتی سیاست خارجی امریکا را یکباره کنارگذاشت، متحد و رقیب و دشمن بالقوه را به میز مذاکره (و مناقشه) کشاند. او به اروپای متحد اخطار کرد که نمیتوان همچون گذشته ها روی پشتوانه ی امریکا حساب کرد و اروپا باید بمراتب سهم بیشتری از مخارج نظامی و دفاع ازخود را به عهده بگیرد. او تعهدات امریکا در مورد محیط زیست را زیرپا گذاشت و دست تولید کنندگان امریکائی را باز گذاشت که سودشان را – علیرغم محدودیتهای محیط زیستی - بالا برند و درهمان حال استخراج نفت و گاز را تشویق کرد.

با تغییر موازنه قدرت در خاورمیانه، با خروج ایران از رقابت ژئوپلیتیکی علنی و ظهور اسرائیل و ترکیه به عنوان بازیگران کلیدی، تشدید رقابت بین تل آویو و آنکارا، آنگونه که ناظران خارجی خاطرنشان می‌کنند، دیگر مسئله زمان نیست، بلکه نوع پیشبرد آن است. پرسش این نیست که آیا آنها رقابت را انتخاب خواهند کرد یا خیر، بلکه این است که چگونه به آن پاسخ خواهند داد: با رویارویی یا حل و فصل مسالمت‌آمیز. این رقابت در چندین عرصه در حال گسترش است که اصلی‌ترین آنها غزه، سوریه و مدیترانه شرقی است.

این مسئولیت بر عهده رهبران اسرائیل نیز هست. آن‌ها با نفرت ضد یهودی نامیدن  هر انتقاد از اقدامات خود (مثلاً اقدام به محکومیت رفتار کلنی ‌نشینان در کرانه باختری)، مفهوم یهودی ستیزی را عادی‌سازی می‌کنند. یهودی‌ستیزان واقعی آنقدر زیادند که نیازی به افزودن موارد جدید نیست. علاوه بر این، برخی معتقدند خشونت‌های افراطی علیه فلسطینیان نیز به رشد نفرت ضد یهودی را دامن می‌زند.

یافته‌های این پژوهش گسترده نشان می‌دهند که ثروت و درآمد در جهان به‌شدت متمرکز شده‌اند: ۱۰ درصد بالای جمعیت جهان نزدیک به ۷۵ درصد ثروت را در اختیار دارند، درحالی‌که نیمی از طبقات پایین جامعه کمتر از دو درصد ثروت و در بسیاری از کشورها، نیمی از طبقات پایین جامعه به‌‌ندرت بیش از پنج درصد ثروت ملی را در اختیار دارند.

سی‌وپنج سال پس از پایان دیکتاتوری نظامی در شیلی ــ دیکتاتوری‌ای که میراث آن هزاران کشته، زندانی و قربانی شکنجه بود ــ تاریخ بار دیگر چهره‌ای آشنا به خود می‌گیرد. در پی انتخاباتی که زیر سلطه‌ی گفتمان ترس و نفرت، با تمرکز بر «امنیت» و «مهاجرت»، شکل گرفت، یکی از وارثان آشکار پینوشه به رأس قدرت رسید. خوزه آنتونیو کَست، فرزند یک افسر ورماخت (ارتش آلمان نازی )و عضو حزب نازی، اکنون ساکن کاخ لا مونه دا میشود؛ همان کاخی که با کودتای ۱۹۷۳ و قتل سالوادور آلنده به نماد و سمبل شکست دموکراسی در شیلی بدل شد.

در سال‌های اخیر، دانمارک به یکی از پرهزینه‌ترین بازیگران اروپایی در جنگ اوکراین تبدیل شد؛ جنگی که نه از دل جامعهٔ دانمارک برخاسته و نه مردم این کشور در شکل‌گیری آن نقشی داشته‌اند. با این‌حال، دولت‌های پی‌درپی به‌ویژه کابینهٔ تحت رهبری سوسیال‌دموکرات‌ها، میلیاردها دلار از دارایی شهروندان را صرف مشارکت در این نبرد کرده‌اند

سربازان ارتش اسرائیل اهمیتی نمی‌دهند که در «تقاطع زیکیم» جهنمی به پا کرده‌اند، زیرا آنها با وفاداری از دستورات پیروی می‌کنند. همانطور که از دستورات پیروی کردند، مناطق مسکونی غزه را به همراه غیرنظامیان نابود کردند. بنابراین، تصاویر تخریب با بولدوزر نازی‌های آلمانی در بابی یار، که همین کار را با اجداد اخیرشان انجام دادند، در ذهن آنها باقی نمانده است؟ به ذهنشان خطور نمی‌کند که آنها در تخریب وحشیانه ملت‌های دیگر، جانشین نازی‌های آلمانی شده‌اند.

تبانی میان دولت ترامپ و کرملین کامل است. این رویکرد بر این باور استوار است که باید با پوتین، به‌عنوان رهبر قدرتمند و با توجه به ظرفیت اقتصادی روسیه، به توافق رسید. نه با کشوری که هدف تهاجم بوده و به‌زعم ترامپ «کارت‌های لازم را در دست ندارد»، همان‌گونه که در دفتر بیضی به زلنسکی گفته بود.

در مقاطع ای از تاریخ مشاهده شده است که ایالات متحده آمریکا، به‌عنوان یک قدرت جهانی، به‌صورت مستقل درباره انتقال قدرت یا پایان یک بحران تصمیم‌گیری کرده و دولت‌های مستقر را در روند مذاکرات مشارکت نداده است. سه نمونه مشخص این رویکرد را می‌توان در ایرانِ دوران انقلاب ۱۳۵۷، افغانستان در دوره اشرف غنی، و وضعیت کنونی اوکراین مشاهده کرد. آنچه این سه نمونه را به هم پیوند می‌دهد، دور زدن حکومت‌های رسمی توسط آمریکا است؛ هرچند شرایط هر کشور و زمینه‌های داخلی آن متفاوت بوده‌اند.

اسرائیل شاید خود را هژمون جدید منطقه ببیند، اما در واقع خود را کمتر ضروری و کمتر مفید کرده است. پس از حمله به قطر، رهبران دولت‌های خلیج بعید است همچنان همهٔ سامانه‌های پدافندی خود را به‌سوی ایران و یمن نگه دارند. شاید آنان نابودی غزه به‌دست اسرائیل را تحمل کرده باشند، اما حالا اسرائیل خود به تهدیدی برای امنیتشان تبدیل شده است. اینکه اسرائیل تاکنون بهای جدی برای گسترش‌طلبی نظامی یا ویرانی غزه نپرداخته، این تصور را در آن کشور تقویت کرده که هرگز نخواهد پرداخت.

این جنگ درعین‌حال بخشی از طرحی منطقه‌ای، بین‌المللی و امپریالیستی است که هدف آن تضعیف دولت سودان و فراهم آوردن زمینهٔ فروپاشی و تجزیهٔ کشور است تا توان مردم، ثروت‌های ملی و حاکمیت کشور را تحلیل برد. این بُعد سیاسی و اقتصادیِ چندسطحی (محلی، منطقه‌ای و بین‌المللی) مسئولیت جامعهٔ جهانی را دوچندان می‌کند تا فوراً برای توقف این جنگ و این کشتارها مداخله نماید.

حزب چپ ایران بعنوان تنها جریان ایرانی در این جشن شرکت داشت. هیئت نمایندگی حزب؛ مهدی ابراهیم زاده و محمود علیزاده دبات های مختلف فستیوال از نزدیک دنبال کردند. انریکه سانتیاگو گفتگوی ویژه ای با نمایندگان احزاب بین‌المللی داشت. وی با اشاره به خطر میلیتاریسم و ضرورت مقابله جدی با آن مطرح نمود، که باید روی خروج از ناتو و انحلال این پیمان نظامي فکر کرد، همان‌گونه که پیمان ورشو منحل شد. هزینه ای که صرف ناتو می‌شود، باید برای بهبود زندگی مردم هزینه شود.

در مجموع، سیاست دولت ترامپ در قبال ونزوئلا و کارائیب، با خطرات استراتژیک فراوان و دستاوردهای اندک همراه است. ادامه مسیر کنونی نه تنها اهداف اعلامی واشنگتن را برآورده نمی‌سازد، بلکه ایالات متحده را در مسیر انزوا، بی‌اعتمادی و درگیری‌های پرهزینه قرار می‌دهد. تجربه دو دهه گذشته نشان داده است که مداخلات نظامی یکجانبه، اغلب به نتایجی خلاف انتظار منتهی می‌شود. بازنگری در رویکرد و بازگشت به راهکارهای دیپلماتیک و همکاری منطقه‌ای، تنها گزینه‌ای است که می‌تواند از تشدید بحران در آمریکای لاتین جلوگیری کند.

مذاکرهٔ غیرمستقیم دربارهٔ اجرای طرح ترامپ برای غزه که امروز در «شرم‌الشیخِ» مصر آغاز می‌شود، با وجود دشواری‌هایش، یک برگ برنده دارد: هیچ‌یک از طرف‌های اسرائیلی یا فلسطینی نمی‌خواهند مسئول شکست قلمداد شوند. دلیل آن روشن است: کسی نمی‌خواهد خشم دونالد ترامپ را برانگیزد، رئیس‌جمهوری که شخصاً در این طرح سرمایه گذاری کرده و نمی‌خواهد در تصویر «میانجی صلح» خود لکه‌ای ببیند.

جنبش‌های نسل Z نمایانگر دگرگونی نسلی در عرصه سیاست و اجتماع جهانی هستند. نسلی که با تلفیق فعالیت‌های خیابانی و دیجیتال، به دنبال شفافیت، عدالت و اصلاحات بنیادی ترقیخواهانه در کشورهایی از آسیا تا آفریقا می باشند.

هشتاد سال گذشته است. به این دهه‌ها نگاه می‌کنیم و پیشرفت‌های عظیم در حاکمیت جهانی را می‌بینیم؛ با وجود فجایع، می‌توانیم بگوییم که پیشرفت داشته‌ایم، اما همچنین احساس می‌کنیم که این پیشرفت‌ها در خطر است. چه کسانی نقشه‌های جهان آینده را ترسیم خواهند کرد؟ ما می‌خواهیم باور کنیم که این کار را کسانی انجام نخواهند داد که حمله می‌کنند، بی‌اعتقاد هستند و نهادهای چندجانبه را تضعیف می‌کنند، کسانی که ضعیف‌ترین‌ها را تحقیر می‌کنند. ما می‌خواهیم باور کنیم که همه مردم زمین با هم، نماینده این مجمع، مسیرهای نهایی را برای داشتن آینده‌ای نه تنها ممکن و پایدار، بلکه شایسته و محترم برای همه افراد ترسیم خواهند کرد.

روزگاری رئیس‌جمهور ایالات متحده را «رهبر دنیای آزاد» می‌نامیدند. سراسر جهان با دقت سخنرانی سالانه او در مجمع عمومی سازمان ملل را مو به مو می‌خواند تا مواضع قدرت اول جهانی را بشناسد. آن دوران به پایان رسیده است: امروز مردم سخنرانی دونالد ترامپ را همانند اجرای نمایش خنده دار تک نفره ای دنبال می‌کنند، برای نمایش و جوک هایش.

سیاست خارجی ارزشی جمهوری اسلامی و تقویت توان نیابتی در منطقه، از جمله حمایت‌هایی که به گروه‌هایی مانند حشد الشعبی در عراق، حزب‌الله در لبنان، حوثی‌ها در یمن و حماس در غزه و نیز حمایت از دولت سوریه صورت گرفت، به‌عنوان ابزاری برای مقابله با نفوذ رقبای منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای تبیین شده است. در برابر دولتِ راست‌گرای اسرائیل (به‌ویژه در دورهٔ بنیامین نتانیاهو) و اقدامات نظامی و امنیتیِ آن، برخی از پروژه‌های منطقه‌ای مقاومت تضعیف یا با موانع جدی مواجه شده‌اند.

اقدام به شناسایی توسط این کشور ها، در پی شناسایی دولت فلسطین توسط اکثریت کشورهای عضو سازمان ملل،  امید هرچند شکننده‌ای را زنده می کند.  اما تداوم این امید تنها با عبور از نمادها و حرکت به سمت اقدامات واقعی ممکن است. ابتکار عمل مشترک به‌رسمیت شناختن دولت فلسطین با مخالفت شدید ایالات متحده آمریکا و اسرائیل روبروست. بدون تعهد قوی واشنگتن، هر پیشرفت دیپلماتیک محدود خواهد بود.

طبق این سند، «هرگونه تجاوز به هر یک از دو کشور، تجاوز به هر دو کشور تلقی خواهد شد.» و اگرچه این سند به طور خاص به توانایی تسلیحات هسته‌ای پاکستان اشاره نمی‌کند، اما یک «مقام ارشد سعودی» وقتی در مورد آن سؤال شد، بدون هیچ ابهامی اظهار داشت: «این یک توافق دفاعی جامع است که تمام توانایی‌های نظامی را پوشش می‌دهد.»

تظاهرات در شهرهای بزرگ مانند پاریس، لیون، مارسی، رن و نانت و در مجموع در ۲۴۰ شهر، با اعتصابات حمل‌ونقل، مسدودسازی خیابان‌ها و تجمعات گسترده همراه بود و توسط ائتلاف اتحادیه‌های کارگری سازمان‌دهی شد. همان ائتلاف هشت‌گانهٔ سندیکاها که بیش از دو سال پیش مبارزه علیه افزایش سن قانونی بازنشستگی به ۶۴ سال را هدایت کرده بود، بار دیگر در صحنه حضور دارد.

واکنش کشورهای خلیج نشان می‌دهد که آن‌ها از هژمونی اسرائیل که فراتر از حد تصورشان است، بیمناک شده‌اند؛ هژمونی‌ای که پیش‌تر برای‌شان قابل پذیرش بود، در منطقه‌ای که بی‌ثباتی بر آن سایه افکنده است. اگر اسرائیل خودسرانه در خاک آن‌ها عملیات انجام دهد، پیامدهایش ــ به‌ویژه در میان افکاراهالی سه کشور که طرفدار فلسطین اند ــ در واقع اقتدار و مشروعیت حکومت های این سه کشور را به خطر می‌اندازد.