ژوئیه 2026

امروز با فقدان نویسنده‌ای روبه‌رو هستیم که نه تنها ادبیات ایران را غنا بخشید، بلکه با زندگی خود از شأن نویسندگی، آزادی اندیشه و کرامت انسان پاسداری کرد. نام و آثار شهرنوش پارسی‌پور در تاریخ ادبیات معاصر ایران و در حافظه مبارزه فرهنگی برای آزادی پایدار خواهد ماند و نسل‌های آینده نیز، او را به عنوان نویسنده‌ای بزرگ، انسانی آزاده و مستقل به یاد خواهند آورد.

قدرت، بیش از هر پدیده سیاسی دیگری، سودای ماندگاری دارد. هیچ حکومتی خود را موقتی نمی‌بیند و هیچ رهبر سیاسی نمی‌خواهد نامش در حاشیه تاریخ محو شود. از همین رو، دولت‌ها تنها به اداره امروز نمی‌اندیشند؛ آنها همواره در اندیشه تصرف فردا نیز هستند؛ فردایی که در آن، نسل‌های بعد درباره آنان قضاوت خواهند کرد. بخش مهمی از سیاست، در واقع، تلاشی برای مدیریت همین داوری آینده است .

پارسی‌پور از نویسندگانی بود که آثارش بارها با سانسور و ممنوعیت انتشار در ایران روبه‌رو شد. «طوبا و معنای شب»، «زنان بدون مردان»، «سگ و زمستان بلند» و «خاطرات زندان» از مهم‌ترین آثار او به شمار می‌روند.
او در غربت از جهان رفت، اما آنچه از او باقی ماند، تنها چند رمان درخشان نیست؛ بلکه الگویی است از نویسنده‌ای که حاضر نشد قلمش را به قدرت، ایدئولوژی یا مصلحت اجاره دهد. .شهرنوش پارسی پور‌یکی از چهره‌های ماندگار ادبیات معاصر ایران و مدافع پیگیر آزادی بیان بود. میراث ادبی او در دوران حیات نیز الهام‌بخش نسل‌های بسیاری از نویسندگان جوان ایران بود.

امروز بیش از هر زمان دیگری روشن است که رژیم‌های بحران‌زده و ساختارهای سرمایه‌داری رانتی، نه می‌خواهند و نه می‌توانند پاسخی شایسته به مطالبات انباشته‌شده جامعه بدهند. از نظر چپ دموکراتیک، مسیر رهایی طبقه کارگر و دستیابی به عدالت اجتماعی پایدار، از دالان‌های تاریک سازش‌های جناحی یا تفاهم‌نامه‌های فرمایشی حاکمان نمی‌گذرد. تنها راه برون‌رفت از این وضعیت، تکیه بر قدرت تشکیلاتی خودِ جامعه یعنی ایجاد و تقویت سندیکاها و تشکل‌های مستقل کارگری به دور از دخالت دولت، پیوند زدن مطالبات صنفی به آزادی‌های دموکراتیک (مانند حق اعتصاب و بیان)، و در نهایت همبستگی متقابل میان جنبش کارگری با دیگر جنبش‌های اجتماعی دموکراتیک از جمله زنان و دانشجویان است.


تجربه جمهوری اسلامی نشان داده است که پایان یک بحران خارجی، الزاماً به معنای آغاز آرامش در داخل کشور نیست. در چهار دهه گذشته، هرگاه حکومت از فشارهای بیرونی فاصله گرفته، نگاه امنیتی خود را بیش از پیش متوجه جامعه کرده است. از اعدام‌های گسترده زندانیان سیاسی در دهه شصت تا سرکوب اعتراضات مردمی، بازداشت فعالان مدنی، محدودیت روزنامه‌نگاران، فشار بر زنان، دانشجویان و اقلیت‌ها، همگی بیانگر الگویی تکرارشونده است؛ الگویی که در آن، «دشمن داخلی» جایگزین «دشمن خارجی» می‌شود.

حماسه «ننه خضیره» فقط داستان یک زن قهرمان نیست؛ آینه‌ای است از نقش چندبعدی زنان ایرانی در دفاع از میهن ، آن ها در جبهه با غیرت و ابتکار جنگیدند، در پشت جبهه با صبر و تلاش، جامعه را زنده نگه داشتند و در تاریخ ماندگار شدند. این نقش‌ها امروز هم الگویی برای درک بهتر از مشارکت زنان در بحران‌ها و دفاع از هویت ملی است.

حزب چپ ایران ضمن تسلیت به خانواده‌های جانباختگان، احزاب و جریانات سیاسی و مردم کردستان، کشتار و تشدید فشار به نیروهای سیاسی کرد و حمله به اردوگاه‌های آنان در اقلیم کردستان عراق را شدیدا محکوم می‌کند. ما این سیاست‌ها را جزئی از تقلای رژیم برای ایجاد جو اختناق و سرکوب بعد از جنگ علیه مردم ایران می‌دانیم، که قبل از جنگ و در جنبش سراسری دی‌ماه، رژیم را به سوی سقوط سوق داده بودند و تجاوز خارجی و مدعیان رهائی مردم در واقع با این اقدام، رژیم حاکم را از تنگنا نجات داد.

چرا برخی کشورها موفق می شوند در حالی که برخی دیگر شکست می خورند؟ چرا انقلاب صنعتی در انگلستان رخ داد نه در اتیوپی؟ دیدگاه رایج این روزها این است که عمدتا به ترکیبی از تاریخ، تصادف و داشتن نوع مناسب نهادهایی برمی گردد که به مردم اجازه نوآوری و شکوفایی می دهد. اما این هرگز تمام داستان نبوده است…

ایران را نمی‌توان تنها از دریچه قدرت سیاسی، مرزهای جغرافیایی یا موقعیت ژئوپلیتیکی فهمید. چنین رویکردی، هرچند برای تحلیل روابط بین‌الملل ضروری است، اما لایه‌های عمیق‌تر هویت ایرانی را نادیده می‌گیرد. ایران پیش از آنکه یک واحد سیاسی باشد، یک «تمدن» است؛ تمدنی که در آن تاریخ، فرهنگ، دین، اسطوره، فلسفه، ادب و تجربه زیسته طی هزاران سال بر روی یکدیگر انباشته شده‌اند. ویژگی منحصربه‌فرد این سرزمین، تداوم و هم‌زمانی این لایه‌های معنایی است؛ به گونه‌ای که گذشته نه صرفاً در کتاب‌های تاریخ، بلکه در زبان، حافظه جمعی و زندگی روزمره مردم حضور دارد.