پنجشنبه ۱۹ نوامبر ۲۰۲۶
پنج‌شنبه ۲۸ آبان ۱۴۰۵

بی‌ثباتان- بخش هفدهم

بی‌ثباتان- بخش هفدهم

 

 

خشم، بی هنجاری، اضطراب و بیگانگی - ادامه

این زن به علت نبود امکان پیشرفت و نیز پذیرش و درک این وضعیت از سوی خود، با پریکاریا پیوند دارد. او به امید تحرک و ارتقای شغلی، به استثمار از خود کشانده می‌شد و ناگزیر کار بیشتری را صرف آماده سازی و فراهم کردن امکان کار می‌کرد. همکارانی که از آنجا گریخته بودند، دریافته بودند که سراب ترفیع شغلی به واقع چیزی جز سراب نیست. 

حداقل از زمان آثار امیل دورکیم می‌دانیم که آنومی (بی هنجاری) نوعی احساس انفعال است که از نومیدی زاده می‌شود. چشم انداز مشاغل فاقد مهارت و فاقد آیندۀ شغلی، بدون تردید این احساس را تشدید می‌کند. آنومی از بیحالی و بی انگیزگی ناشی از شکستهای پی در پی سرچشمه می‌گیرد؛ وضعیتی که محکوم کردن و سرزنش بسیاری از افراد پریکاریا از سوی سیاستمداران و مفسران طبقۀ متوسط نیز آن را تشدید می‌کند؛ کسانی که آنان را تنبل، بی هدف، ناشایسته، فاقد مسئولیت اجتماعی یا حتی بدتر از اینها معرفی می‌کنند. این که به دریافت کنندگان کمکهای رفاهی گفته شود "درمانهای گفتگومحور" راه پیشرفت و برونرفت از وضعیت آنان است، لحنی از بالا به پایین و تحقیرآمیز دارد؛ و کسانی که به استفاده از این روشها ترغیب می‌شوند، به آسانی متوجه این امر می‌شوند.

پریکاریا با اضطراب زندگی می‌کند؛ ناامنی مزمنی که نه فقط با ایستادن بر لبۀ پرتگاه و آگاهی از این امر همراه است که یک اشتباه یا یک بداقبالی ممکن است تعادل میان برخورداری از حداقلی از کرامت و تبدیل شدن به یک بیخانمان و آواره را بر هم بزند، بلکه ترس از دست دادن آنچه را که در اختیار دارد، نیز در بر می‌گیرد؛ آن هم در حالی که فرد احساس می‌کند به دلیل نداشتن چیزهای بیشتر، حقش پایمال شده است. افراد از نظر ذهنی احساس ناامنی می‌کنند و تحت فشار روانی اند؛ در عین حال، هم "کمتر از ظرفیت خود به کار گرفته می‌شوند" و هم "بیش از ظرفیت خود کار می‌کنند". آنان از کار و فعالیت شغلی خود بیگانه شده اند و در رفتارشان گرفتار آنومی، عدم اطمینان و استیصال اند. کسانی که از از دست دادن داشته های خود می‌ترسند، پیوسته دچار ناکامی و سرخوردگی اند. آنان خشمگین می‌شوند، اما معمولاً خشم خود را به شکلی منفعلانه بروز می‌دهند. ذهنیت پریکاریایی از ترس تغذیه می‌کند و انگیزۀ آن نیز ترس است. 

بیگانگی از این آگاهی ناشی می‌شود که آنچه فرد انجام می‌دهد، نه در راستای هدف خود اوست و نه برای چیزی است که بتواند برایش احترام یا ارزشی قائل باشد؛ بلکه صرفاً به خاطر دیگران و به خواست و فرمان آنان انجام می‌شود. این وضعیت را یکی از ویژگیهای تعیین کنندۀ پرولتاریا دانسته اند. اما افراد پریکاریا با فشارهای روانی خاص دیگری نیز روبرو اند؛ از جمله احساس فریب‌خوردگی. به آنان گفته می‌شود که باید سپاسگزار و "خوشحال" باشند که شغلی دارند و باید "دید مثبتی" داشته باشند. به آنان می‌گویند خوشحال باشند، اما خودشان نمی‌فهمند چرا باید چنین احساسی داشته باشند. آنان چیزی را تجربه می‌کنند که برایکسون (Bryceson) آن را "ناکامی در تحقق هویت شغلی" نامیده است؛ وضعیتی که ناگزیر آثار روانی نامطلوبی به دنبال دارد. افرادی که در چنین شرایطی قرار دارند، احتمالاً با عدم تأیید اجتماعی و فقدان عمیق احساس هدفمندی روبرو می‌شوند. و فقدان اشتغال، خلأیی اخلاقی پدید می‌آورد.

پریکاریا فریب نمی‌خورد. آنان در معرض سیلی از توصیه ها و اندرزها قرار دارند. اما آیا ذهن هوشمند به این آسانی تسلیم می‌شود؟ باربارا ارنرایش (Barbara Ehrenreich) در کتاب لبخند بزن یا بمیر (Smile or Die)، به نقد آیین مدرن مثبت اندیشی پرداخت. او یادآوری می‌کند که چگونه در دهۀ 1860 در ایالات متحده، دو شیاد به نامهای فینیاس کوئیمبی و مری اِدی (Phineas Quimby and Mary Eddy)، جنبش "اندیشۀ نو" را بنیان گذاشتند؛ جنبشی مبتنی بر کالوینیسم و این دیدگاه که ایمان به خدا و مثبت اندیشی به نتایج مثبت در زندگی منجر خواهد شد. ارنرایش رد پای این اندیشه را تا دنیای معاصر کسب و ار و امور مالی دنبال می‌کند. او شرح می‌دهد که چگونه در همایشهای انگیزشی، سخنرانان به کارگرانی که با قراردادهای کوتاه مدت کار می‌کنند و از کار بیکار شده اند، می‌گویند که باید اعضای خوبی برای گروه باشند. عضو خوب گروه کسی تعریف می‌شود که "فردی مثبت اندیش است، مرتب لبخند می‌زند، شکایت نمی‌کند و هر آنچه را که رئیس مطالبه می‌کند، با سپاسگزاری می‌پذیرد". می‌توان یک گام فراتر رفت و پرسید آیا برخی از این افراد به ضرب المثل قدیمی چینی عمل نمی‌کنند: "آنقدر خم شو که امپراتور لبخندت را نبیند". اما واکنش محتملتر به یاوه گوییهای بیگانه ساز و آزاردهنده ای که پریکاریا ناگزیر است تحمل کند، دندان سائیدن از شدت خشم است.

 

افزودن دیدگاه جدید

محتوای این فیلد خصوصی است و به صورت عمومی نشان داده نخواهد شد.

متن ساده

  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
  • نشانی‌های وب و پست الکتونیکی به صورت خودکار به پیوند‌ها تبدیل می‌شوند.
CAPTCHA
کاراکترهای نمایش داده شده در تصویر را وارد کنید.
لطفا حروف را با خط فارسی و بدون فاصله وارد کنید