از دروغِ «عظمت دوبارهٔ آمریکا» تا شکست تاریخی در انتخابات میاندورهای
پیش گفتار : رأی مردم علیه وعدههای توخالی
سوم نوامبر ۲۰۲۶، رأیدهندگان آمریکایی ضربهای سنگین به دونالد ترامپ و جنبش سیاسی «عظمت دوبارهٔ آمریکا» وارد کردند؛ جنبشی که دو سال پیش با وعدهٔ بازگرداندن عظمت آمریکا، مهار تورم، کنترل مهاجرت و پایان دادن به جنگهای بیپایان، توانسته بود قدرت سیاسی را در واشنگتن بهطور کمسابقهای متمرکز کند .
نتیجهٔ انتخابات روشن بود: دموکراتها کنترل هر دو مجلس کنگره را به دست آوردند و جمهوریخواهان اکثریت خود را در مجلس نمایندگان و سنا از دست دادند. این شکست، توان قانونگذاری دولت ترامپ را محدود میکند و زمینه را برای نظارت و تحقیقات گستردهتر دربارهٔ عملکرد دولت فراهم میسازد .
این نتیجه را نمیتوان صرفاً جابهجایی معمول کرسیهای پارلمان دانست. انتخابات میاندورهای به همهپرسی رسمی دربارهٔ رئیسجمهور تبدیل نمیشود، اما هنگامی که رأیدهندگان در مقیاسی گسترده به نامزدهای حزب مخالف روی میآورند، پیام سیاسی آن روشن است: وعدههای انتخاباتی بهتنهایی برای حفظ اعتماد عمومی کافی نیستند .
شکست جنبش «عظمت دوبارهٔ آمریکا»، بیش از هر چیز، بحران فاصلهٔ میان شعار و واقعیت را آشکار کرد؛ فاصلهای میان وعدهٔ رفاه و فشار اقتصادی، میان ادعای صلحطلبی و جنگ، میان شعار اجرای قانون و مناقشه بر سر شیوهٔ برخورد با مهاجران، و میان ادعای دفاع از مردم و تمرکز قدرت در دست یک فرد .
بااینحال، پیروزی دموکراتها بهخودیخود به معنای حل بحرانهای آمریکا یا تأیید همهٔ سیاستهای این حزب نیست. رأیدهندگان ممکن است از عملکرد دولت مستقر ناراضی باشند، بیآنکه به مخالفان آن اعتماد کامل داشته باشند. اهمیت نتیجهٔ انتخابات در این است که جنبش ترامپ نتوانست نارضایتیهای جامعه را به رضایت از عملکرد خود تبدیل کند .
. وعدهٔ نخست: کاهش قیمتها؛ وقتی شعار «آمریکا در اولویت» به سفرهٔ مردم نرسید
گرانی و هزینهٔ زندگی از مهمترین محورهای تبلیغات ترامپ بود. او وعده میداد با سیاست «آمریکا در اولویت»، حمایت از تولید داخلی و اعمال تعرفه بر کالاهای خارجی، اقتصاد آمریکا را تقویت کند و فشار مالی بر خانوادهها را کاهش دهد .
اما اقتصاد با شعار اداره نمیشود. تعرفه، مالیاتی است که بر واردات وضع میشود و هزینهٔ آن، بسته به شرایط بازار، میتواند میان واردکننده، تولیدکننده و مصرفکننده تقسیم شود. هنگامی که واردکنندگان هزینهٔ بیشتری میپردازند و این هزینه را به قیمت کالاها منتقل میکنند، مصرفکنندهٔ آمریکایی نیز بخشی از هزینهٔ سیاست تجاری دولت را میپردازد .
مدافعان تعرفهها میتوانند به حمایت از صنایع داخلی، ایجاد انگیزه برای تولید در داخل و افزایش قدرت چانهزنی تجاری اشاره کنند. اما این دفاع تنها زمانی قانعکننده است که منافع بلندمدت آن از هزینههای کوتاهمدت بیشتر باشد و نتایج ملموسی برای اشتغال، سرمایهگذاری و قدرت خرید مردم به همراه آورد .
مسئلهٔ اصلی جنبش ترامپ همینجاست: جنبشی که نارضایتی از گرانی را به سرمایهٔ انتخاباتی خود تبدیل کرد، باید در مقام حکومت پاسخگوی پیامدهای سیاستهای اقتصادیاش باشد. نمیتوان هنگام رقابت انتخاباتی تمام مشکلات را به دولت قبلی نسبت داد و پس از رسیدن به قدرت، از پاسخگویی در برابر ادامهٔ فشار بر معیشت مردم گریخت .
البته نباید هر افزایش قیمت را مستقیماً به یک سیاست یا یک رئیسجمهور نسبت داد؛ تورم، مسکن، دستمزد، نرخ بهره و زنجیرههای تأمین عوامل متعددی دارند. اما همین پیچیدگی، مسئولیت دولت را از میان نمیبرد. دولت باید توضیح دهد که سیاستهایش چگونه قرار است قدرت خرید مردم را افزایش دهند، نه اینکه صرفاً دشمنان سیاسی خود را مسئول همهٔ مشکلات معرفی کند .
شعار «عظمت دوباره» هنگامی اعتبار خود را از دست میدهد که شهروندان در زندگی روزمره، بیش از آنکه عظمت وعدهدادهشده را احساس کنند، هزینهٔ آن را بپردازند .
. وعدهٔ دوم: پایان جنگهای بیپایان؛ از شعار صلح تا تناقض جنگ با ایران
یکی از بخشهای مهم ائتلاف انتخاباتی ترامپ، رأیدهندگانی بودند که از مداخلات نظامی آمریکا، هزینههای سنگین جنگهای خارجی و پیامدهای انسانی و اقتصادی آنها خسته شده بودند. ترامپ توانست خود را سیاستمداری معرفی کند که برخلاف نخبگان سنتی واشنگتن، از گرفتار شدن آمریکا در جنگهای تازه پرهیز خواهد کرد .
اما جنگ با ایران، این تصویر را با تناقضی بنیادی روبهرو کرد.
وقتی دولتی با شعار پایان دادن به جنگهای بیپایان به قدرت میرسد، ورود آن به یک جنگ تازه نیازمند توضیحی روشن، شفاف و قانعکننده است: هدف جنگ چیست؟ چه خطر مستقیمی آن را ضروری کرده است؟ حدود عملیات کجاست؟ هزینهٔ انسانی و اقتصادی آن چقدر خواهد بود؟ و دولت بر چه اساسی ادعا میکند که این جنگ به نتیجهای مشخص و قابل دستیابی منتهی خواهد شد؟
بدون پاسخ به این پرسشها، شعار صلح به پوششی تبلیغاتی تبدیل میشود که با نخستین تصمیم پرهزینهٔ نظامی کنار گذاشته میشود .
جنگ فقط در میدان نبرد هزینه ندارد. افزایش نااطمینانی در بازارهای انرژی، اختلال در تجارت، افزایش هزینههای حملونقل و فشار بر بودجهٔ عمومی میتواند به زندگی میلیونها شهروندی سرایت کند که هیچ نقشی در تصمیم آغاز جنگ نداشتهاند. در چنین شرایطی، خانوادههایی که انتظار داشتند دولت بر هزینههای زندگی تمرکز کند، ممکن است خود را گرفتار پیامدهای ماجراجوییای ببینند که با وعدههای انتخاباتی در تضاد است .
گزارشهای پس از انتخابات نیز جنگ با ایران را در کنار هزینهٔ زندگی و نگرانی از عملکرد دولت، از عوامل مؤثر در شکست جمهوریخواهان معرفی کردند. جیدی ونس، معاون رئیسجمهور، نیز جنگ ایران را از دلایل شکست انتخاباتی دانست .
این ارزیابی، اگرچه بهتنهایی اثبات نمیکند که جنگ تنها علت شکست بوده، نشان میدهد حتی در درون اردوگاه ترامپ نیز هزینهٔ سیاسی این تصمیم قابل چشمپوشی نیست .
نقد این سیاست به معنای نادیده گرفتن تهدیدهای امنیتی یا دفاع از حکومت جمهوری اسلامی نیست. میتوان همزمان با استبداد، سرکوب و نقض حقوق بشر در ایران مخالفت کرد و با جنگی که هزینههای آن بر دوش مردم ایران و آمریکا میافتد نیز مخالف بود .
مخالفت با جمهوری اسلامی، الزاماً به معنای حمایت از جنگ علیه ایران نیست؛ همانگونه که مخالفت با جنگ نیز به معنای دفاع از جمهوری اسلامی نیست .
این تمایز در سیاست خارجی اهمیت بنیادی دارد. امنیت پایدار را نمیتوان صرفاً با قدرت نظامی، تهدید و تخریب ساخت؛ همانطور که آزادی یک ملت را نمیتوان به تصمیم دولتهای خارجی یا نتیجهٔ عملیات نظامی آنها فروکاست .
برای جنبش ترامپ، تناقض در این بود که جریانی که با اعتراض به جنگهای پرهزینه بخشی از حمایت خود را به دست آورده بود، اکنون باید دربارهٔ جنگی پاسخ دهد که هزینههای آن به یکی از محورهای اعتراض انتخاباتی تبدیل شده است .
وعدهٔ سوم: کنترل مرزها؛ میان اجرای قانون و بحران مشروعیت
مهاجرت یکی از ستونهای اصلی هویت سیاسی جنبش ترامپ بوده است. ترامپ با وعدهٔ کنترل مرزها، اخراج مهاجران فاقد مجوز قانونی و برخورد سختگیرانه با ورود غیرقانونی، توانست نگرانیهای بخشی از جامعه دربارهٔ امنیت، اشتغال و ظرفیت خدمات عمومی را به حمایت سیاسی تبدیل کند .
اما سیاست مهاجرتی فقط با شمار بازداشتها و اخراجها سنجیده نمیشود. نحوهٔ اجرای قانون، رعایت حقوق شهروندان، امکان نظارت قضایی، تفکیک مجرمان خطرناک از دیگر افراد و پاسخگویی مأموران دولتی نیز اهمیت دارد .
هر دولتی حق دارد قوانین مهاجرتی خود را اجرا کند؛ اما این اختیار به معنای مجوز نامحدود برای استفاده از زور، نقض دادرسی عادلانه یا مصونیت مأموران از پاسخگویی نیست .
عملیات خشن و برخوردهای مناقشهبرانگیز، اگر بدون شفافیت و نظارت مستقل انجام شوند، میتوانند اعتماد عمومی را تضعیف کنند. در مقابل، عقبنشینیهای ناگهانی و فاقد توضیح نیز ممکن است حامیان سیاستهای سختگیرانه را به این نتیجه برساند که دولت در اجرای وعدههایش جدی نیست .
در چنین وضعی، دولت از دو سو زیر فشار قرار میگیرد: مخالفان، آن را به خشونت و بیاعتنایی به حقوق انسانی متهم میکنند؛ و بخشی از هواداران تندرو، هرگونه تعدیل را نشانهٔ ضعف میدانند .
این تناقض را نباید صرفاً اختلافی تبلیغاتی تلقی کرد. سیاستی که میان نمایش قدرت و ضرورت رعایت قانون گرفتار میشود، بهتدریج مشروعیت خود را از دست میدهد .
از سوی دیگر، هر ادعایی دربارهٔ تعداد بازداشتشدگان دارای سابقهٔ خشونت، کشته شدن شهروندان در عملیات مهاجرتی یا تغییر ناگهانی سیاستهای دولت باید بر اساس دادههای معتبر و قابل بررسی مطرح شود. بدون روشن بودن تعریف آماری، بازهٔ زمانی و منبع اطلاعات، چنین ارقامی ممکن است بهجای روشن کردن واقعیت، به ابزاری برای تبلیغات دو طرف تبدیل شوند .
مسئلهٔ اساسی این است که اجرای قانون باید با حاکمیت قانون تفاوت نداشته باشد. اگر دولتی مدعی دفاع از امنیت و نظم است، باید خود بیش از دیگران به شفافیت، محدودیت قانونی قدرت و پاسخگویی پایبند باشد .
جنبش ترامپ نمیتواند از یک سو به نام قانون خواستار اختیارات گسترده برای دولت شود و از سوی دیگر، هنگامی که عملکرد مأموران یا سیاستهای اجرایی مورد پرسش قرار میگیرد، پاسخگویی را حملهای سیاسی تلقی کند .
برأیدهندگان انگیزههای متفاوتی دارند و هیچ انتخابات واحدی تمام پیچیدگیهای جامعه را بازتاب نمیدهد .
اما یک نتیجه روشن است: اکثریت انتخاباتی، چک سفیدامضا نیست. شهروندان میتوانند به حزبی رأی دهند، عملکرد آن را ارزیابی کنند و در انتخابات بعدی قدرت را از آن بگیرند. همین امکان پاسخگویی و جابهجایی قدرت، یکی از تفاوتهای اساسی میان دموکراسی و حکومت شخصمحور است .
فرجام سخن : کلاه قرمز باقی میماند، اما وعدهها باید پاسخگو باشند
کلاه قرمز جنبش «عظمت دوبارهٔ آمریکا» همچنان میتواند نماد هویت سیاسی میلیونها آمریکایی باشد. شکست انتخاباتی به معنای پایان فوری این جنبش نیست؛ همانطور که پیروزی دموکراتها نیز تضمینکنندهٔ موفقیت آنها در ادارهٔ کشور نخواهد بود .
اما انتخابات میاندورهای ۲۰۲۶ یک واقعیت را برجسته کرد: هیچ جنبشی نمیتواند برای همیشه میان وعده و عملکرد فاصله ایجاد کند و انتظار داشته باشد که وفاداری هواداران همهچیز را جبران کند .
وعدهٔ کاهش قیمتها باید با بهبود واقعی قدرت خرید سنجیده شود. ادعای صلحطلبی باید در تصمیمهای جنگ و صلح معنا پیدا کند. وعدهٔ اجرای قانون باید با پاسخگویی مأموران و رعایت حقوق همراه باشد. و شعار دفاع از مردم باید به سیاستهایی منتهی شود که در زندگی واقعی آنان اثر بگذارد .
جنبش ترامپ در انتخابات ۲۰۲۶ نه ناپدید شد و نه همهٔ پایگاه اجتماعی خود را از دست داد؛ اما کنترل کنگره را از دست داد و ناچار شد با محدودیتهای سیاسی و نظارتی جدیتری روبهرو شود. این شکست، فرصتی برای بررسی بحرانهای درونی حزب جمهوریخواه و آزمونی برای توانایی دموکراتها در تبدیل پیروزی انتخاباتی به حکمرانی پاسخگو است .
در نهایت، مسئله فقط ترامپ یا رنگ یک کلاه نیست. مسئله این است که آیا سیاست بر پایهٔ شخصیتپرستی، دشمنسازی و وعدههای بزرگ پیش خواهد رفت، یا بر اساس برنامههای قابل سنجش، نهادهای پاسخگو و احترام به ارادهٔ شهروندان .
عظمت یک کشور را نه رنگ کلاه رهبرانش تعیین میکند و نه بلندی شعارهای انتخاباتی؛ معیار آن، کیفیت زندگی مردم، مسئولیتپذیری قدرت و توانایی جامعه برای اصلاح مسالمتآمیز خطاهای سیاسی است .
نوامبر ۲۰۲۶
افزودن دیدگاه جدید