آغاز افول راستگرایی در جهان فرصتی تاریخی برای برآمد جریانات ترقی خواە

در هفتە های اخیر شاهد تحولات ترقی خواهانەای در  امریکا و چند کشور اروپایی بودەایم کە نوید جهانی عالانە تر را در خود دارند. 

شکست ترامپیست ها در انتخابات میان دورەای این کشور بواسطە نقشی کە امریکا و تحولات این کشور از زمان جنگ دوم جهانی بە این سو در سایر کشورهای جهان داشتە و کم و بیش دارد شاید بیشترین نقش را در ارتباط با این تحولات دارد. 

انتخاب ترامپ در واقع واکنشی  نسبت بە تحولات در حال گذار از جهان کم و بیش تک قطبی بعد از فروکش کردن گرد و غبار پس از از فروپاشی سوسیالیسم واقعا موجود و سر برآوردن چین و ظهور قدرتهای اقتصادی نوظهور بود. 

ترامپیسم  آمد تا در مقابل قدرت های نوظهور کە قدرت و نفوذ امریکا و سلطە بدون منازعە آن را بە چالش می کشیدند از موقعیت بە چالش کشیدە شدە خود دفاع کند. اما با رفتار خود نە تنها نتوانست  در این کار کامیابی قابل توجهی کسب و مدیریت کند، بلکە آن را شتاب بخشید.

 اقدامات دولت ترامپ در برخورد با متحدین اروپایی امریکا، کە با فشار برای افزایش سهم اعضای ناتو از بودجە این اتحادیە نظامی امنیتی شروع شد با وضع کردن تعرفە برای واردات  کالاهای کشورهای اروپایی  و کانادا بە امریکا و همچنین تا ادعای ارضی نسبت بە کانداد و گرینلند پیش رفت، ضربات سختی بە اتحادهای چندین دە سالە اروپا ، امریکا و کانادا  در حوزە های مختلف وارد کرد.

 اختلاف بر سر سهم در اوکراین نیز این شکاف را عمیقتر کرد. نتیجتا هدف ترامپ برای مهار رقیب اصلی خود چین آنطور کە انتظار می رفت متحقق نشد. رهبری سیاسی چین بسیار ماهرانە برای مدتی رویارویی با امریکا را عقب انداخت . معاملە کرد، اما امتیازی بیشتر از آن کە بدست آورد نداد و موفق شد از اجماع غرب علیە خودش جلوگیری کند. جنگ  نافرجام تجاوزگرانە امریکا و اسرائیل  علیە ایران و نتایج آن نیز هم در سطح بین المللی و هم در درون امریکا  سیاستها و موقعیت ترامپیست ها را بە شدت تضعیف و باعث شکاف در میان آنها شد. 

مهمترین دست آورد امپریالیستی دولت ترامپ تجاوز و تصاحب نفت ونزولا بود کە ماهیت غارتگری این جریان را افشا کرد   و اقدام ی بود کە  بیشتر بە یک شکست اخلاقی ناخوشایند می ماند تا یک موفقیعت سیاسی.

اکنون تقریبا اکثر متحدین سنتی امریکا احساس گذشتە شان را نسبت بە برادر بزرگ از دست دادە اند و بدنبال تقویت استقلال خود هستند.حتی اگر ترامپیست و راستگرایان و نژاد پرستان در حزب جمهوریخواە بە حاشیە راندە شوند  و دمکرات ها در انتخابات ریاست جمهوری آیندە پیروز شوند، قادر نخواهند شد مناسبات امریکا با متحدین سنتی اش را بە قبل از  دوران ترامپ برگردنداند. 

لبتە تشدید اختلافات بین امریکا و متحدین پیشین آن  برای کشورهای فقیر و تحت سلطە  نیزشاید بتواند فرصتی برای رهایی از زیر سلطە رژیم های فاسد و دیکتاتور تحت حمایت آنها بوجود بیاورد.

از میان عواملی کە باعث افول راستگریی در امریکا شد، بیشترین نقش را نارضایتی اقتصادی و عواملی مانند تورم و گران شدن قیمت گازوئیل و بنزین و مواد غذایی ایفا کرد. در سایر کشورها نیز بیشترین علت اعتراضات گرانی و فقر است کە نقش عمدەای دارد. 

 افت قدرت خرید مردم بخشا با وجود بحران در کشورهای پیشرفتە سرمایەداری نیز ربط دارد. بیشتر این کشورها  بە نظامیگری بیشتر روی آوردە و بودجە های نظامی خود را با کسر کردن از بودجە رفاهی تامین می کنند. روی آوری این کشورها بە نظامیگری در عین حال کە باعث گسترش اعتراضات رفاهی شدە است، نگرانی در مورد بروز جنگ جهانی را تشدید کردە است و بیم آن می رود کە بحران اقتصادی در کنار تلاش برای  پیدا کردن منابع تازە درآمد، بە جنگ جهانی تازە منجر شود. 

اظهارات علنی ترامپ مبنی بر تسلط بر نفت ونزولا و ایران کە در حد حرف هم باقی نماندە است، همچنین جنگ اوکراین کە بر سر گشودن دروازە امپراتوری ثروتمند روسیە بین اروپا و امریکا جریان دارد و تلاش برای مهار و محدود کردن حوزە نفوذ چین و دست اندازی بە بخشی از حوزە نفوذ روسیە،  قرینە هایی هستند از تلاشهایی کە ممکن است جنگ جهانی از درون آن بیرون بیاید. 

بهر حال ائتلافهای گذشتە در حال فروپاشی و ائتلافهای تازە در حال شکلگیری هستند کە نتایج آنها را کسی نمی تواند پیشبینی کند. 

شکست ترامپیسم  نە تنها بە جریانات راست در امریکا بلکە بە هم مسلکان آنها در اروپا و سایر کشورهای جهان نیز ضربە وارد کرد و مارش آنان را از پیشرفت باز می دارد. البتە اعتراضات علیە راستگرایان و نژاد پرستان در امریکا و اروپا قبل از انتخابات امریکا و روشن شدن  نتایج آن شروع شدەاند، اما نمی توان انکار کرد کە نتایج انتخابات امریکا بە رشد جریانات دمکراتیک و عدالتخواە در جهانی کە در دو دهە گذشتە سال بە سال در اثر تقویت  و قدرت گیری جریانات راست غیر عادلانە تر و تبعیض آمیزتر شدە است کمک خواهد کرد. 

شروع جنبش های عدالتخواهانە در کشورهای اروپایی و پیشرفتە مانند، فرانسە، اسپانیا، پرتغال، انگلستان، ایتالیا از علایم آشکار بسررسیدن صبر مردم  از جهان ناعالانە  کنونی است کە هر سال بر ثروت اقلیت کوچک صاحبان ثروت و قدرت افزودە می شود، و شمار کسانی کە فقیر و فقیرتر می شوند، میلیونها برابر آنانی کە ثروتمندتر می شوند، افزایش پیدامی کند. این روندی است کە دەها سال است ادامە پیدا کردە است. 

نارضایتی از فقر و تبعیض و بی عدالتی البتە یک پدیدە جهانی است و اگر در کشورهای غربی شاهد رشد جنبش های اعتراضی هستیم بە این معنی نیست کە در کشورهای در حال توسعە وضعیت بهتر است، خیر در تمام کشورهای جهان اعتراض و نارضایتی وجود دارد و خواست اصلی عدالت و آزادی است. اما بە دلیل اینکە در کشوری پیشرفتە اعتراضات و دست آوردها ی آنها بواسطە وجود دمکراسی و آزاد فعالیت اتحادیە و احزاب مترقی بیشتر است. بهمین جهت فعلا سرمایە داران حاکم بر این کشورها مانند رژیم های دیکتاتوری هم چون جمهوری اسلامی دست شان باز نیست کە معترضان را بە گلولە ببندند و اعدام نمایند یا زندانها را از ناراضیان پر کنند. برخورد جمهوری اسلامی با طبقە کارگر نیک کە بنگریم بە مراتب استثمارگرانە تر و بدتر از کشورهای امپریالیستی است. در این کشورها نیز گرچە مناسبات ناعادلانە و استثمارگرانە است، حداقل کارگر می تواند برای دفاع از حقوق خود اتحادیە و حزب تشکیل دهد و حق اعتصاب داشتە باشد و اعتراضاتی مشابە آنچە در این روزها در اسپانیا، فرانسە و آلمان و ایتالیا می بینیم  برگزار کنند. در ایران اما کارگر و معلم و پرستار را بخاطر شرکت در یک اعتراض حق خواهانە گاها تا دە سال بە زندان می اندازند.

  بهر حال پدیدە راستگرایی در جهان  هم بواسطە امتحان بدی کە در عمل پس دادە و هم بخاطر شکست سیاستها و ایدە هایش کە بە فقر، بی عدالتی جنگ و خشونت و تبعیض در جهان دامن زدە رو بە افول نهادە است و این فرصتی است برای جریانات ترقی خواە جهت ساختن جهانی دمکراتیکتر و عادلانە تر. 

 جریانات راست در ایران چە آنهایی کە قدرت دولتی را در انحصار خود دارند، و چە جریاناتی کە  خود را اپزسیون  می نامند با تمام اختلافات ظاهری شان  بخشی از جریان راست جهانی هستند کە اشتراکات و اهداف مشابەای با هم دارند. بخش مهمی از پیشروی جریانات راست هم در ایران و هم در سایر کشورها مدیون رسانە ها و تبلیغات چی های ورزیدەای است کە صاحبان واقعی قدرت و ثروت در اختیار دارند، آنها بدون  کمک چنین رسانە های  قادر نیستند مردم را فریب دهند و اهداف  استعماری و استثماری خودشان را پیش ببرنند. باید امیدوار بود کە افول جهانی راستگرایی بە پیشرفت واقعی نیروهای ترقیخواە در کشور ما هم  برای برخورداری از رفاە و آزادی مساعدت کند و بە سیطرە حکومتی کە با وعدە آوردن بهشت بە قدرت رسید، اما مانند همە ی راستگرایان در جهان جهنم کنونی را بە ارمغان آورد پایان دهد و تجربەای بشود برای مردم کە وعدەهای این چنینی را هرگز از هیچ جریانی نپذیرند، بخصوص از آنانی کە ترامپ و ناتانیاهو را الگوی خود قرار دادەاند.