رفتن به محتوای اصلی
پنجشنبه ۱۹ مارس ۲۰۲۶
پنج‌شنبه ۲۸ اسفند ۱۴۰۴

منشاء های تاریخی فقر در کشورهای در حال توسعه بخش دوازدهم

منشاء های تاریخی فقر در کشورهای در حال توسعه بخش دوازدهم
فصلی از کتاب راهنمای آکسفورد در بارۀ فقر و جامعه

 

3.       چارچوب یکپارچه - ادامه

3.1     اروپای غربی

اروپای غربی از انتقال بذرها و تکنولوژی کشاورزی از شرق بهرهمند شد. کشاورزی سازمانیافته و مولد حدود 11 هزار سال پیش در "هلال حاصلخیز" آغاز شد. جمعیت محلی گونه های وحشی گندم و جو امروزی را که در "هلال حاصلخیز" فراوان بودند، اهلی کردند. آنان همچنین پستانداران بزرگ را اهلی کردند که منبع قابل اتکایی از پروتئین به شمار می‌رفتند. این محصولات همراه با انسانها به سوی غرب و به اروپا مهاجرت کردند. در نتیجه، کشاورزی سازمانیافته حدود ۹ هزار سال پیش در اروپا آغاز شد.

کشاورزی، مازاد مواد غذایی و شیوۀ زندگی یکجانشین باعث افزایش جمعیت انسانی در اروپا شد. افزایش جمعیت فشار بیشتری بر زمینهای قابل کشت وارد کرد و این امر به درگیریهای مسلحانه مکرر میان روستاها و قبایل انجامید. این درگیریها و جنگها ایجاد نهادهایی پیچیده تر و هیرارشیک تر در درون جامعه را ضروری ساختند. همچنین جنگها به پیشرفتهای تکنولوژیک، به ویژه در متالورژی (فلزکاری) انجامیدند که این خود تأثیرات مثبت مستقیمی بر کشاورزی داشت. بهره وری کشاورزی بیشتر شد و جامعه انسانی نسبت به جوامع اولیۀ شکارچی ـ گردآورنده پیچیده تر گردید.

با وجود چنین پیشرفتهایی، انسانها در اروپای غربی هنوز به سطح جوامع صنعتی مدرن نرسیده بودند. به دلیل کشاورزی فشرده و افزایش تراکم جمعیت، انسانها در کنار حیوانات اهلی و سایر انسانها زندگی می‌کردند. این وضعیت به شیوع مکرر بیماریهای مرگبار و واگیردار مانند وبا، طاعون خیارکی و آبله انجامید. هرچند شیوع مکرر این بیماریها تلفات سنگینی بر جمعیت انسانی اروپای غربی وارد کرد، اما در عین حال به تقویت ایمنی زیستی نیز انجامید. افزون بر این، چنین شرایطی توسعه هنر کیمیاگری و پزشکی اولیه برای درمان بیماریها را نیز ضرور ساخت.

Image removed.در قرون وسطی، سرمایه گذاری در علم و تکنیک همراه با افزایش ایمنی در برابر بیماریها، جمعیت انسانی را بیش از پیش افزایش داد. رشد تقاضا برای غذا، کشاورزی فشرده تر و بهره گیری از بازدهی فزاینده نسبت به مقیاس در تولید کشاورزی را ضرور ساخت. اندازه مزارع به تدریج بزرگ و بزرگتر شد. ابزارهای جدید کشاورزی همراه با شیوه های نوین کشت، بهره وری کشاورزی را بیش از پیش افزایش دادند. حفاظت از مازاد غذایی و زمینهای کشاورزی در برابر یورشهای مکرر مسلحانه از سوی روستاها و قبایل دیگر، ایجاد نیروی نظامی تمام وقت را ضرور ساخت. در این مرحله، تجدید سازماندهی پیچیده ای در ساختار جامعه رخ داد. رهبران نیروهای نظامی به تدریج جایگاه برجسته تری در جامعه پیدا کردند. این رهبران، در مقابل خدمات نظامی خود، حق تصاحب بخشی از محصول کشاورزی را برای خود به کرسی نشاندند. چیزی که در جوامع مدرن آن را مالیات می‌نامند، از همین جا شکل گرفت. با شکلگیری مالیات، نیاز به حسابداری و ثبت و ضبط این که چه کسی چه مقدار و در چه زمانی پرداخت کرده است و می‌کند نیز به وجود آمد. در نتیجه، نهادها به تدریج رسمی تر و سازمانیافته تر شدند. 

در اواخر قرون وسطی، با افزایش تراکم جمعیت، حرص و طمع نخبگان فئودال اروپایی برای تقویت خزانه های خود از طریق جنگ افروزی و تصرف سرزمینهای جدید نیز افزایش یافت. در این دوره، اروپای غربی عملاً شاهد درگیریهای مسلحانۀ تقریباً بیوقفه ای بود. افزایش نقش و برتری نظامی در جامعه به پیدایش نوع جدیدی از سازمان اجتماعی انجامید. نخبگان فئودال اغلب ائتلافهایی - گاه بر پایۀ خطوط قومی - شکل می‌دادند و به تدریج به صورت یک دولت-ملت امپراتوری تحت فرمان پادشاه ظاهر می‌شدند. درگیریهای مکرر و فرهنگ جنگ افروزی خزانه های پادشاهان اروپای غربی را تضعیف کرد. آنان به دنبال منابع دیگری برای غارت ثروت برآمدند. پادشاهان اسپانیا و پرتغال سفرهای اکتشافی را برای کشف مسیرهای مستقیم تجاری به شرق و حذف واسطه های عربی سازماندهی کردند. همچنین، روایتها در بارۀ ثروتهای عظیم شرق (به ویژه فلزات گرانبهایی مانند طلا) الهامبخش آنان بود.

جستجوی آنان برای فلزات گران‌بها، هرچند به طور تصادفی، نه در شرق بلکه با رسیدن به سواحل آمریکای جنوبی به ثمر نشست. باج کلانی که فرانچسکو پیزارو به صورت طلا برای آزادی آتاهوالپا پس از نبرد کاخامارکا دریافت کرد، نمونه‌ای گویا از حرص امپراتوری اروپای غربی برای فلزات گرانبهاست*.

 

* در سال 1532 فرانچسکو پیزارو، فاتح اسپانیایی آمریکای جنوبی، با نیروهای اندکی به امپراتوری اینکا حمله کرد و در نبردی به نام نبرد کاخامارکا، آتاهوالپا، امپراتور اینکا، را اسیر کرد. آتاهوالپا برای آزادی خود پیشنهاد عجیبی داد: یک اتاق بزرگ پر از طلا و دو اتاق بزرگ نقره، به ازای آزادی او.

اسپانیاییها این پیشنهاد را پذیرفتند. مقدار عظیمی طلا و نقره از سراسر امپراتوری اینکا جمع‌آوری، و به پیزارو تحویل شد. اما پیزارو به وعدۀ خود عمل نکرد و آتاهوالپا را کشت.

افزودن دیدگاه جدید

محتوای این فیلد خصوصی است و به صورت عمومی نشان داده نخواهد شد.

متن ساده

  • No HTML tags allowed.
  • نشانی‌های وب و پست الکتونیکی به صورت خودکار به پیوند‌ها تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
CAPTCHA
کاراکترهای نمایش داده شده در تصویر را وارد کنید.
لطفا حروف را با خط فارسی و بدون فاصله وارد کنید