August 2026

پایان یک دوره تاریخی از مبارزه و کنشگری معطوف درک مشخصی از حق‌تعیین سرنوشت، و آغازدوره تاریخی با فهم نوینی از آن. بی‌گمان چالش‌های کنونی علیرغم فراز و فرودهای مرتبط با توازن قوا و تنگناها و تهدیدهای پیشارو چه بسا حامل فرصت‌های بالقوه تاریخی نیز هست. آن چه که مسلم است مطالبات به حق جنبش‌ها را برای همیشه نمی توان سرکوب و خاموش کرد. حتی در لابلای همین رویکردمظلوم عبدی نیز می توان بارقه‌های از از مقاومت و اجتناب از انحلال کامل مشاهده کرد.

کاوه مدنی، پژوهشگر و متخصص ایرانی حوزه آب، امروز در مراسمی جایزه معتبر آب استکهلم، معروف به «نوبل آب»، را از کارل گوستاف شانزدهم، پادشاه سوئد، دریافت کرد. کاوه مدنی پیش‌تر در ۱۸ مارس به‌عنوان برنده این جایزه معرفی شده بود. کمیته جایزه، از پژوهش‌های او در مدیریت منابع آب و پیوند دادن علم با سیاست‌گذاری، دیپلماسی و ارتباطات عمومی تقدیر کرده بود.

ما استقلال و تمامیت ارضی ایران را ضرورتی ملی می‌دانیم و با هرگونه دخالت، تجاوز و تحمیل اراده قدرت‌های خارجی مخالفیم. اما استقلال واقعی تنها حفظ مرزهای کشور نیست؛ کشوری مستقل است که مردم آن نیز در تعیین سرنوشت سیاسی، اقتصادی و اجتماعی خویش آزاد باشند.

زندانیان در بسیاری موارد تنها برای چند دقیقه در برابر این هیئت‌ها قرار می‌گرفتند. پرسش‌هایی درباره گرایش سیاسی، رابطه با سازمان‌های مخالف، آمادگی برای همکاری با حکومت و حتی باورهای مذهبی و انجام فرایض دینی مطرح می‌شد. پاسخ‌هایی که از نظر هیئت نامطلوب تلقی می‌شد، می‌توانست سرنوشت زندانی را به مرگ تغییر دهد .

دالی پارتن تنها یکی از بزرگ‌ترین صداهای موسیقی آمریکا نبود؛ او صدایی انسانی و مهربان در فرهنگ عمومی این کشور بود. هنرمندی که نشان داد موفقیت می‌تواند با مسئولیت اجتماعی همراه باشد و شهرت، اگر درست به کار گرفته شود، می‌تواند زندگی میلیون‌ها انسان را تغییر دهد.

اپوزیسیون دموکرات ایران می‌تواند این وضعیت را تغییر دهد، مشروط بر این‌که مخالفت با اعدام و کشتار را فقط وظیفه گرایش‌های سیاسی منفک از همدیگر نداند. دفاع مشترک و متحدانه از حق حیات و آزادی زندانیان سیاسی، نخستین وظیفه هر فرد و انجمن و تشکل سیاسی و مدنی است که می ‌خواهد از استبداد حاکم عبور کند. جنایت زمانی می تواند تداوم یابد که قربانیان از یکدیگر جدا باشند و نتوانند از خود دفاع کنند.

آن شیب می ترساند مرا.
گندمزاری دیم و تنک.
داسی نه چندان تیز .
کمری خمیده .
مچ هایی خسته.
جسمی که تیر می کشد'
زیر آفتابی که یک ر یز'
سخت می تابد.

ده سال اخیر از ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۵، دوران اوج آزادسازی، شوک‌های اقتصادی و تحریم‌های پیاپی سخت بوده که به جنگ و بحران انجامیده؛ در همین بازه زمانی، یک‌درصدی‌ها از تراستی‌ها گرفته تا دلّالان ارز و بودجه‌خواران سودهای کلان اندوختند و ابرمیلیاردر شدند اما طبقه‌ی کارگر به شیوه‌ای بی‌سابقه در چاه فقر سقوط کرد و قدرت خریدش فقط در عرض ده سال، ۲۷۰ درصد تنزل یافت. مسئول این سقوط بی‌قاعده و بدون سابقه کیست؟

در نهایت، مسئله اصلی این نیست که ثروت عمومی باید دولتی باشد یا خصوصی. پرسش بنیادی‌تر این است که چه کسی بر ثروت عمومی قدرت دارد و آیا جامعه می‌تواند آن قدرت را کنترل کند؟ اگر پاسخ منفی باشد، ممکن است ثروتی که قرار بود متعلق به همه باشد، به منبع قدرت عده‌ای تبدیل شود. و شاید مهم‌ترین تناقض همین باشد: ثروت عمومی بدون قدرت عمومی، می‌تواند به سرمایه قدرت تبدیل شود؛ همان‌گونه که قدرت سیاسی بدون پاسخگویی می‌تواند از منابع عمومی برای بازتولید خود استفاده کند. از این منظر، نقد اقتصاد جمهوری اسلامی نه صرفاً نقد دولت است و نه صرفاً نقد سرمایه.

این مقاله می‌کوشد میان سه مفهوم متفاوت تمایز بگذارد: حق اخلاقی مقاومت، مشروعیت سیاسی مقاومت و وضعیت حقوقی مقاومت مسلحانه. این سه مفهوم الزاماً بر یکدیگر منطبق نیستند. ممکن است مقاومت در برابر استبداد از نظر اخلاقی و سیاسی قابل دفاع باشد، اما شیوه‌های اعمال آن همچنان تابع محدودیت‌های حقوقی و انسانی باشد.