فقر و نابرابری

بخش سوم

1.2.1  برآورد فقر در هند - ادامه

5) گروه کارشناسی تندولکار 2009

• در سال 2005، کمیته ای به ریاست سورش تندولکار روش برآورد فقر در هند را مورد بازبینی قرار داد و به سه مسئله اصلی پرداخت: کهنه و قدیمی شدن "سبد خط فقر"، دشواریهای تعدیل قیمتها برای تورم در مناطق و زمانهای مختلف، و این فرض که تنها دولت است که خدمات بهداشت و آموزش را ارائه می‌دهد.
• این کمیته تغییرات مهمی را پیشنهاد کرد؛ از جمله گذار از معیار کالری به سمت هدف گذاری بر نتایج تغذیه ای، تعیین یک خط فقر شهری یکنواخت برای کل هند، و استفاده از برآوردهای "دوره مرجع ترکیبی"* هزینه‌های خصوصی در حوزه بهداشت و آموزش نیز لحاظ شد و اعتبارسنجی از طریق مقایسه مصرف واقعی در نزدیکی خط فقر با هزینه‌های مورد انتظار یا هنجاری انجام گرفت.
• این کمیته همچنین روش جدیدی برای به روزرسانی خط فقر پیشنهاد داد که بر اساس تغییر قیمتها و الگوهای مصرف، با استفاده از سبد مصرفی افراد نزدیک به خط فقر تنظیم می‌شود. بر اساس این روش، خط فقر ملی در سال 12 - 2011 به صورت ماهانه به ازای هر نفر 816 روپیه در مناطق روستایی و 1000 روپیه در مناطق شهری برآورد شد.

6) کمیته رانگراجان 2014

• در سال 2014 کمیته رانگراجان به انتقادهای وارد شده به رویکرد تندولکار پاسخ داد و به روش استفاده از سبدهای جداگانۀ خط فقر برای مناطق روستایی و شهری در سراسر هند، به گونه‌ای که متناسب با نیازهای هر ایالت تنظیم شوند، بازگشت. 
• این کمیته سبدهای مصرفی متمایزی را پیشنهاد کرد که شامل نیازهای اساسی مانند غذا، پوشاک، آموزش، بهداشت، مسکن و ترابری بود و تأمین یک سطح توصیه شده برای تغذیه را تضمین می‌کرد. در برآورد فقر، هر سه شاخص دریافت کالری، پروتئین و چربی در نظر گرفته شدند.
• هزینه روزانه سرانه به 47 روپیه در مناطق شهری و 32 روپیه در مناطق روستایی افزایش یافت، در حالی که این ارقام در قیمتهای سال 12 - 2011 به ترتیب 32 و 26 روپیه بودند.
• هزینه مصرف ماهانه سرانه برای تعیین خط فقر در سطح ملی به میزان 972 روپیه در مناطق روستایی و 1407 روپیه در مناطق شهری پیشنهاد شد.
• با این حال، دولت تصمیم نهایی درباره پیشنهادهای این کمیته را اتخاذ نکرد.

سازمان برنامه قدیم هند تا سال 12 – 2011 آمارهای فقر را برای سالهای مختلف منتشر می‌کرد. در سال 2013، با استفاده از خط فقر تندولکار، اعلام شد که 9/21 درصد از جمعیت، یعنی حدود 270 میلیون نفر، در فقر زندگی می‌کنند. از آن زمان تا کنون، دیگر به روزرسانی رسمی درباره اندازه گیری فقر در هند منتشر نشده است.

یک گزارش اخیر از بانک دولتی هند در سال 2024، نرخ کلی فقر در هند را برای سال‌های 23 - 2022 بین 5/4 تا 5 درصد برآورد کرده است.

"دفتر ملی بررسی نمونه ها" نیز بر اساس داده های مربوط به هزینه مصرف خانوار در سال 23 - 2022 نشان می‌دهد که میزان فقر در هند اکنون به کمتر از 5 درصد رسیده است.

* دورۀ مرجع ترکیبی (Mixed Reference Period) مفهومی در علم آمار و روشهای آمارگری – به ویژه در حوزه های اقتصاد خرد و مطالعات مصرف خانوار - است که برای بهبود دقت داده ها دربارۀ هزینه ها یا مصرف خانوارها به کار می‌رود. ایدۀ اصلی آن این است که به جای استفاده از یک دورۀ زمانی واحد (مثلاً یک هفته یا یک سال) برای ثبت قیمت همۀ انواع کالاها و خدمات، از دوره های زمانی متفاوت و متناسب با ماهیت هر نوع هزینه استفاده شود.

در روشهای سنتی، معمولاً از یک "دوره مرجع یکسان"(Uniform Reference Period)  استفاده می‌شود؛ یعنی از پاسخ دهندگان خواسته می‌شود که کل هزینه های خود را مثلاً در ۳۰ روز گذشته گزارش کنند. اما این روش یک مشکل اساسی دارد: همۀ کالاها الگوی خرید یکسان ندارند. برخی اقلام مانند مواد غذایی مدام (روزانه یا هفتگی) خریداری می‌شوند، در حالی که برخی دیگر مانند لوازم خانگی یا پوشاک ممکن است ماه ها یا حتی سالی یکبار خریداری شوند. در نتیجه، اگر برای همۀ اقلام یک دوره کوتاه در نظر گرفته شود، هزینۀ اقلام کم تکرار کمتر از مقدار واقعی برآورد می‌شود. برعکس، اگر دوره بسیار طولانی باشد، دقت یادآوری برای اقلام پرتکرار کاهش می‌یابد.

دورۀ مرجع ترکیبی برای حل این مسئله طراحی شده است. در این روش برای کالاهای پرتکرار (مثل خوراک) از یک دوره کوتاه استفاده می‌شود، و برای کالاهای کم‌تکرار و بادوام (مثل مبلمان یا لوازم الکترونیکی) دوره ای بلندتر در نظر گرفته می‌شود.