نویسنده: الی آلشانتسکی (Eli Alshanetsky)
۲ مه‌ی ۲۰۲۶ — مرکز علوم انسانی استنفورد
مقدمه‌ی مترجم
هوش مصنوعی چه بلایی بر سر انسان خواهد آورد؟ پرسشی که به تدریج و با رشد ابزارهای هوش مصنوعی به یکی از موضوعات مرکزی اندیشه‌ی انسانی تبدیل شده است. خاصه در ماه‌های اخیر، که پاسخ برخی از کارکنان سابق شرکت‌های هوش مصنوعی به این سوال، رعبی عمومی را هم رقم زده‌اند. از جمله اینکه تخمینی وجود دارد که می‌گوید ده درصد احتمال دارد که در ده سال آینده، هوش مصنوعی انسان را منقرض کند. چه پاسخ هولناکی! پاسخ‌های محافظه‌کارتر هم کمتر هولناک نیستند.
اولین تلاش‌های اندیشه‌ورزانه در رابطه با هوش مصنوعی، احتمالاً بر اقتصاد سیاسی معطوف بود. موج اولیه‌ی هوش مصنوعی توانست در بازار کار برخی مشاغل تاثیرات شگرف ایجاد کند. همچنین از همان روز اول چراغ‌های خطر برای بازار کار برخی مشاغل حساس روشن شد. برخلاف موج روباتیک که قرار بود کارگران یقه آبی را نگران کند، هوش مصنوعی وکلا، پزشکان، حساب‌رس‌ها و مدیران را ترساند. علاوه بر این تغییر شکل تاثیر شرکت‌های هوش مصنوعی بر حکمرانی و تاثیر شرکت‌های هوش مصنوعی بر بازارهای مالی، این تندترین لبه‌ی تکنولوژی قرن را در مرکز توجه و نگرانی اقتصاد سیاسی قرار داد.
سطح دیگر اندیشین به هوش مصنوعی، به مساله‌ی سیاست برمیگردد. ساده‌ترین بیان نسبت هوش مصنوعی با امر سیاسی احتمالاً این سوال است که آیا با وجود هوش مصنوعی ما هنوز به علوم سیاسی، چه نظری و چه تاسیسی نیاز دارید؟ مگر هدف علم سیاست، یافتن بهترین راه برای حکمرانی نیست؟ اگر هوش مصنوعی می‌تواند بدون خطا و بی‌که نُقصان‌های انسانی را داشته باشد، حکم براند چه؟ و در این صورت سرنوشت دموکراسی و سازه‌های پیرامون آن چه می‌شود؟ حزب به چه دردی می‌خورد؟ جامعه‌ی مدنی قرار است چه جایگاهی داشته باشد، و قس علی هذا!
در عین حال تمام این پرسش‌ها معطوف به آینده‌اند، هرچند که با وجود هوش مصنوعی آینده نزدیک‌تر به نظر برسد. برخی از عوارض هوش مصنوعی اینجا و اکنون دامنگیر سپهر سیاست و اندیشه‌ی ایرانی شده است. حالا همه‌ی ما روزانه چندین متن می‌خوانیم که در سطر اول می‌فهمیم نویسنده هوش مصنوعی است و نامِ نویسنده زیر تیتر شوخی است؛ یا به این دلیل که نویسنده را می‌شناسیم و می‌دانیم قبل از ارزان و رایگان شدن اکانت‌های هوش مصنوعی احتمالاً حتی در خواندن متنی چنین، با دشواری مواجه بود و یا به این سبب که الگوهای تکراری در متن‌های تولید شده در هوش مصنوعی را شناخته‌ایم و حنای هوش مصنوعی برایمان بی‌رنگ است. در همان سطر اول به این چالش می‌رسیم که این متن را تا آخر بخوانم؟ یعنی با امری مصنوعی دست‌به‌گریبان بشوم؟ چرا؟
در عین حال اگر لازمه‌ی تکامل اندیشه و سیاست، خطا کردن و یافتن خطاها و سپس جستجوگری به سیاقی دیالکتیکی است، که به گواه تاریخ اندیشه‌ی بشر، هست، آیا هوش مصنوعی یا اقلاً ابتذال در بهره بردن از آن به شکل وسیع کنونی زمینه‌ساز ارتجاع نیست؟
با این پرسش‌ها گرفتار بودم که در جستجویی به این مقاله رسیدم. قِسمی توارد در نگرانی از اثر هوش مصنوعی بر اندیشه در متن بود که من را مجاب کرد در ترجمه‌ی آن تاخیر نکنم. با این امید که سودی برای همگان داشته باشد.
وقتی نوشتار شبیه هوش مصنوعی به نظر می‌رسد، دموکراسی به خطر می‌افتد
دموکراسی مدرن بر وعده‌ای شکننده استوار است: اینکه غریبه‌ها بتوانند، با وجود تفاوت در هویت و ارزش‌هایشان، درباره‌ی مسائل دشوار با یکدیگر استدلال کنند. نوشتار روشن، قرن‌ها فناوری فرهنگیِ حامل این وعده بود. کسانی که یکدیگر را نمی‌شناختند یا به هم اعتماد نداشتند، می‌توانستند بر زمینی مشترک گرد هم آیند و دلایلی را بسنجند که خودشان امکان بررسی‌شان را داشتند. اکنون این وعده از جهتی غیرمنتظره تحت فشار قرار گرفته است.
این تغییر زمانی برایم حالتی غریب و نگران‌کننده پیدا کرد که بخشی از نوشته‌ی خودم را وارد GPTZero کردم؛ یکی از ابزارهای تشخیص متن تولیدشده با هوش مصنوعی که اکنون در دانشگاه‌ها رایج شده‌اند. ابزار پس از مکثی کوتاه برای «پردازش»، همراه با نمایش نقل‌قول‌های الهام‌بخش از نویسندگانی مانند جورج اورول، نوشته‌ام را «تولیدشده با هوش مصنوعی» تشخیص داد. روش امتیازدهی آن جعبه‌سیاهی اختصاصی است، اما با این حال، برای هر جمله توضیحاتی با لحنی مطمئن ارائه می‌کرد:
- فاقد خلاقیت: از ساختاری مستقیم و ساده استفاده می‌کند.
- پیشروی قالبی: عبارت‌های انتقالی، توالی منطقی متن را حفظ می‌کنند.
- رسمیت ربات‌گونه: اطلاعات را به شکلی پرداخت‌شده و منظم، با تأکید بر وضوح، ارائه می‌کند.
راهنماهای نگارش، مانند عناصر سبک اثر استرانک و وایت، مدت‌هاست به ما آموخته‌اند که وضوح یک فضیلت است، زیرا شما را در معرض داوری قرار می‌دهد. پشت پرده‌ای از زبان پیچیده پنهان نمی‌شوید؛ می‌گویید: این چیزی است که فکر می‌کنم، این هم دلیلش؛ نشان بده کجا اشتباه می‌کنم. همین کار است که اختلاف‌نظر صادقانه را ممکن می‌کند. امروز، این عمل ممکن است به‌جای آشکارکردن، پنهان‌کاری تلقی شود.
سپس GPTZero تشویقم کرد نسخه‌ی پولی را بخرم؛ نه‌فقط برای دفعات بیشترِ تشخیص، بلکه برای تقویت «مهارت‌های نوشتاری‌ام». پنجره‌ای باز شد و پیشنهاد کرد نوشته‌ام را «انسانی‌سازی» کند. امتحانش کردم. وقتی نسخه‌ی انسانی‌شده را دوباره به GPTZero دادم، نتیجه «صددرصد انسانی» بود. نوشته افتضاح نبود؛ فقط محاوره‌ای‌تر شده بود. عبارت‌ها طوری کوتاه شده بودند که معنا را مبهم می‌کردند. تقارن‌های دستوری‌ای که برای حفظشان زحمت کشیده بودم، از بین رفته و جای خود را به ساختارهایی آزادتر و گپ‌وگفت‌مانند داده بودند. اصلاً شبیه نوشته‌ی من نبود.
ابزارهای تشخیص، پوچیِ وضعیتی را آشکار می‌کنند که در آن ماشین به انسان یاد می‌دهد چگونه انسانی‌تر به نظر برسد؛ اما خودشان نشانه‌های نگرانی بزرگ‌تری هستند. آنچه این ابزارها را زنده نگه می‌دارد، آرزویی فراگیر است: اینکه هنوز جایی در نوشته‌های ما چیزی وجود داشته باشد که ماشین نتواند جعلش کند. طبیعی است که بخواهیم این آرزو حقیقت داشته باشد، اما حتی اگر GPTZero ابزار تشخیصی بی‌نقصی بود، باز هم چیزی را که واقعاً می‌خواهیم بدانیم به ما نمی‌گفت. فردی می‌تواند به یک مدل دستور بدهد، خروجی آن را کمی ویرایش کند و ایده‌هایی هوشمندانه یا گمراه‌کننده را که خودش نمی‌فهمد، منتشر کند؛ هیچ نتیجه‌ی تشخیصی این مسئله را آشکار نمی‌کند. و پرسش همچنان باقی می‌ماند: آیا اصلاً ذهنی پشت این نوشته حضور داشت؟
در سال ۲۰۱۰، پرسیدن اینکه آیا یک پاراگراف حاصل ذهنی اندیشنده است، به‌اندازه‌ی پرسیدن اینکه آیا میزها جامدند، عجیب به نظر می‌رسید. امروز، یک ایمیل سنجیده ممکن است بازتاب توجه و تأمل واقعی باشد، یا چیزی باشد که هوش مصنوعی در چند ثانیه تولید کرده است. برای نخستین بار، تولید متن از خواندنش کم‌هزینه‌تر شده است. بدگمانی، واکنشی معقول به این وارونگی است.
هوش مصنوعی، نوشتار شبیه هوش مصنوعی را اختراع نکرد. متن‌های شرکتی، نوشته‌های توخالی بازاریابی و پست‌های «الهام‌بخش» شبکه‌های اجتماعی، مدت‌ها پیش از پیدایش هوش مصنوعی نیز اغلب همین لحن روان و غیرشخصی را داشتند. هدف آن نوع نوشتار همیشه ایجاد تأثیر بود. این را بخر، این احساس را داشته باش، اطاعت کن. هوش مصنوعی فقط برچسبی به دست ما داد. آنچه تازه و نگران‌کننده است، این است که اکنون نوشته‌ای که نویسنده در آن با روشن‌گویی، ارائه‌ی استدلال و دعوت به بررسی، خود را در معرض نقد قرار می‌دهد، با همان بدگمانی مواجه می‌شود.
دلیلش این نیست که هوش مصنوعی به‌ویژه روشن می‌نویسد. هر کسی که کوشیده با این مدل‌ها جدی بنویسد، می‌داند که برای واداشتنشان به تولید متنی واقعاً روشن یا دقیق، همچنان باید زحمت زیادی کشید. بخش بزرگی از فایده‌ی هوش مصنوعی در این است که چیزی در اختیارتان می‌گذارد تا با آن کلنجار بروید؛ مانند مطالعه‌ی گسترده و بی‌انتخاب، با سرعتی بسیار بالا. بعضی نوشته‌ها مبهم به نظر می‌رسند تا زمانی که ایده ناگهان روشن می‌شود؛ هوش مصنوعی اغلب برعکس عمل می‌کند: احساس وضوح می‌دهد، تا وقتی به دنبال ایده می‌گردید و می‌بینید اصلاً ایده‌ای در کار نیست.
آنچه هوش مصنوعی به‌طور قابل اتکا تولید می‌کند، ویژگی‌های ظاهریِ نوشتار روشن است: آهنگ روان متن، پاراگراف‌های مرتب و گذارهای قابل پیش‌بینی. ابزارهای تشخیص این ویژگی‌ها را شناسایی می‌کنند؛ خوانندگان هم همین‌طور. در کلاس‌هایم، وقتی نوشته‌ی تازه‌ای را می‌خوانم که سنجیده و منظم به گوش می‌رسد، دانشجویان به عقب تکیه می‌دهند؛ نه از سر بی‌حوصلگی، بلکه انگار دارند دسته‌جمعی ارزیابی می‌کنند که آیا این متن واقعاً کار یک انسان است. مکثی رخ می‌دهد و سپس چند نگاه از گوشه‌ی چشم ردوبدل می‌شود. نشانه‌هایی که زمانی می‌گفتند «ذهنی انسانی با دقت فراوان کار کرده است»، اکنون معنایی دوگانه دارند. همکارانم در دانشگاه‌های دیگر نیز این وضع را می‌بینند.[۱] پرداختگیِ متن به نقطه‌ضعف تبدیل شده است.
وقتی نوشته‌ای احتمالاً غیرانسانی تلقی شود، خوانندگان مردد می‌شوند و این بدگمانی، دنبال‌کردن استدلال بر اساس منطق خود آن را دشوار می‌کند. استیون پینکر وضوح را «پنجره‌ای رو به جهان» توصیف کرده است: زبان عقب می‌نشیند و ایده نمایان می‌شود.[۲] اما امروز برای بسیاری، این پنجره به سطحی صاف و صیقلی تبدیل می‌شود. وقتی خودِ زبان به چیزی بدل شود که توجه ما را جلب می‌کند، وضوح دیگر کارکردش را انجام نمی‌دهد.
نوشتار روشن هیچ‌گاه صرفاً درباره‌ی زیبایی یا جلوه‌گری نبود. وظیفه‌اش این بود که آن‌قدر از ابهام بکاهد که منظور یک فرد بتواند از فاصله، زمان و تفاوت عبور کند. وضوح برای مدتی طولانی این کار را انجام می‌داد: دانشجویی بیست‌ساله در فیلادلفیا می‌توانست نوشته‌ی منطق‌دانی شصت‌ساله در ینای قرن نوزدهم را بفهمد. وضوح همه‌چیز را ساده نمی‌کرد، اما نشان می‌داد ذهنی دیگر، هرقدر دور یا متفاوت، می‌تواند همان اندیشه را دریابد. شیوه‌ی استدلال عمومی‌ای که از این راه ممکن می‌شد، بی‌سروصدا با قبیله‌گرایی و اقتدارگرایی مقابله می‌کرد. لازم نبود خویشاوند کسی باشید یا حرفش را بی‌چون‌وچرا بپذیرید. می‌توانستید خودتان دلایل را بررسی کنید.
وقتی نوشته‌ای که روشن به نظر می‌رسد، دیگر نشانه‌ی فعالیت ذهنی انسانی نباشد، نویسندگان احساس می‌کنند باید انسان‌بودن خود را از طریق سبک نشان دهند. بعضی با فاصله‌گرفتن از پرداختگی، و تکیه بر ناصافی، ویژگی‌های نامتعارف و احساسات بی‌پیرایه، خود را با این وضع تطبیق می‌دهند. دیگران معیار آنچه انسانی محسوب می‌شود را بالاتر می‌برند. مطابق این نگاه، اگر هوش مصنوعی وضوحی تخت و یکسان تولید می‌کند، نوشتار انسانی باید به‌سوی شکل‌هایی غنی‌تر و شخصی‌تر برود که جای بیشتری برای شوخ‌طبعی، ظرافت و صدایی متمایز دارند.
کسانی که در برابر بدگمانی فوری مصونیت بیشتری دارند، معمولاً می‌گویند: «فقط عادی بنویس. از هوش مصنوعی استفاده نکن، مشکلی پیش نمی‌آید.» اما نوشتن همیشه نوعی فناوری بوده است؛ چیزی که یاد می‌گیرید و تمرین می‌کنید. «عادی» هم فقط زمانی معنا دارد که همه بر سر معنایش توافق داشته باشند. وقتی این درک مشترک از بین برود، آن توصیه دیگر آرامش‌بخش نیست و به یک قمار تبدیل می‌شود: عادی از نظر چه کسی؟
مشکل این است که صدا، شوخ‌طبعی و سبک شخصی فقط میان کسانی کار می‌کند که از پیش با ذوق و حساسیت‌های شما هم‌سو باشند؛ کسانی که شوخی‌تان را صمیمانه بشنوند، نه خودپسندانه، و لحنتان را آشنا بدانند، نه پس‌زننده. غریبه‌ای دور از شما یا متفاوت با شما، کسی که شما را نمی‌شناسد، به شما اعتماد ندارد و پیشینه‌ی مشترکی با شما ندارد، دلیلی ندارد این نشانه‌ها را همان‌طور برداشت کند که شما قصد کرده‌اید. بعضی نویسندگان واقعاً صدایی دارند که از زمان و فرهنگ عبور می‌کند. اما نمی‌توانیم از هر نویسنده‌ای و چه رسد به هر شهروندی، بخواهیم پیش از آنکه کسی حتی به حرفش گوش بدهد، از نظر سبک متمایز باشد.
وضوح راهی برای عبور از این مشکل فراهم می‌کرد. می‌توانستید با هر صدایی که دوست داشتید بنویسید؛ تا زمانی که روشن می‌نوشتید، نحوه‌ی بیان شما شرط ورود نبود. اگر کسی استدلالی را صرفاً به این دلیل رد می‌کرد که سبک شما را نمی‌پسندید، سطحی‌نگر بود. نشان‌دادن شخصیت اختیاری بود؛ نه به این دلیل که اهمیتی نداشت، بلکه چون تضمینی نبود که بتواند از فاصله‌ها و تفاوت‌ها عبور کند. نوشتار روشن به شما اجازه می‌داد غریبه‌ای را مخاطب قرار دهید، بدون آنکه مدام نگران باشید سبک شما مانع ارتباط خواهد شد؛ فقط به توانایی او برای دنبال‌کردن دلایلتان اعتماد می‌کردید. این تنها شیوه‌ی خطاب بود که لازم نبود مخاطب از پیش با شما هم‌سو باشد.
این، قدرت دموکراتیکِ بی‌سروصدای آن بود. اما اگر اکنون وضوح برای انسانی شناخته‌شدن باید به سبک آراسته شود، بنیان کار تغییر می‌کند. هر نشانه‌ی سبکی که به‌اندازه‌ی کافی فراگیر شود تا در فضای عمومی کار کند، چیزی است که یک مدل هم می‌تواند تقلیدش را بیاموزد. آنچه باقی می‌ماند، نشانه‌های خصوصی است؛ نشانه‌هایی که فقط برای کسانی معنا دارند که از پیش آن‌ها را می‌شناسند، آن هم فقط برای مدتی محدود.
خوانندگان حتی پیش از آنکه بپرسند «آیا این استدلال معقول است؟»، می‌پرسند «آیا این صدا را می‌شناسم؟ آیا شبیه یکی از خودمان است؟» این پرسش‌ها به خودی‌ها امتیاز می‌دهند و غریبه‌ها را کنار می‌گذارند. نثر ساده و بی‌تکلفی که زمانی می‌گفت به من نگاه نکن، به استدلال نگاه کن، دیگر شنیده نمی‌شود و دایره‌ی کسانی که می‌توانند یکدیگر را مخاطب قرار دهند، کوچک‌تر می‌شود.
پیش‌داوری، دسترسی را نابرابر می‌کرد. اگر به شیوه‌ای نامقبول سخن می‌گفتید، ممکن بود ناعادلانه قضاوت شوید. اما استدلال‌ها همچنان می‌توانستند شنیده شوند و گمنامی یا نثر غیرشخصی، راهی فرعی برای ورود افراد بیرون از حلقه فراهم می‌کرد. آن راه اکنون بسته شده است. برای غریبه‌ای واقعی که نه شبکه‌ی ارتباطی دارد، نه نامی شناخته‌شده و نه چیزی که نشان دهد یکی از ماست، هیچ راه ورودی باقی نمی‌ماند.
وقتی استدلال‌ها برای اینکه چیزی بیش از یک خروجی ماشینی تلقی شوند، ابتدا باید از صافیِ نشانه‌های تعلق عبور کنند، استدلال عمومی شروع به فروپاشی می‌کند. شیوه‌ای که به غریبه‌ها اجازه می‌دهد درباره‌ی مسائل دشوار با هم فکر کنند، همیشه شکننده بوده است. اما دموکراسی نمی‌تواند در زمانی که اعتماد به نهادهای عمومی پایین است و عقب‌نشینی به اردوگاه‌های جداگانه از همیشه آسان‌تر شده، آن را از دست بدهد. جایگزین‌کردن معیارهای مشترک استدلال با دست‌دادن‌های خصوصی یعنی نشانه‌هایی که فقط خودی‌ها می‌شناسند، آن هم برای مدتی کوتاه، ما را در جهتی مخالف نیازهای جامعه‌ی دموکراتیک می‌برد.(3)
بدگمانی پیرامون نوشتار روشن از فروپاشی اطمینانی قدیمی ناشی می‌شود: اینکه نثری که روشن به نظر می‌رسید، به این معنا بود که کسی واقعاً کارِ اندیشیدن را انجام داده است. این اطمینان با این امید بازنمی‌گردد که هم‌زمان با گسترش متن‌های تولیدشده با هوش مصنوعی، در تشخیص آن‌ها بهتر خواهیم شد. با اعلام شخصی هم بازنمی‌گردد. اگر به شما بگویم از هوش مصنوعی استفاده نکرده‌ام، شاید چون مرا از پیش می‌شناسید، باور کنید. یک غریبه باور نخواهد کرد و شیوه‌هایی که قرار است غریبه‌ها را نیز دربر بگیرند، نمی‌توانند بر قول و اطمینان شخصی تکیه کنند. وقتی جهان طوری تغییر می‌کند که چیزی را که زمانی بدیهی می‌دانستیم از میان می‌برد، هوشیاری بیشتر و سیاست‌های بهتر به‌ندرت آن را بازمی‌گردانند.
پیش از شکل‌گیری بهداشت عمومی مدرن، آب پاک به شرایط محلی وابسته بود: کیفیت چاه‌ها و رودخانه‌ها و قواعد نانوشته درباره‌ی محل دفع پسماند. بیشتر اوقات، این نظام کار می‌کرد. وقتی کار نمی‌کرد، مردم بیمار می‌شدند و تقصیر به گردن عادت‌های فردی یا بی‌احتیاطی می‌افتاد. اما وقتی صنعتی‌شدن آغاز کرد به رهاکردن حجم عظیمی از پسماند در محیط—همه‌جا، دور از چشم و دشوار برای ردیابی—آن تدابیر حفاظتی دیگر کارساز نبودند. به لوله‌کشی، تصفیه‌خانه، استاندارد و نظارت عمومی نیاز داشتیم.
شرکت‌های هوش مصنوعی اکنون حجم عظیمی از هوش را وارد محیط می‌کنند. این هوش انسانی نیست، اما بسیاری از همان کارها را انجام می‌دهد و همه‌جا به‌وفور وجود دارد. هوش یک خیر اجتماعیِ بسیار بزرگ است، اما فقط زمانی که کسی مسئولیتش را بر عهده بگیرد. پیش از هوش مصنوعی، هوش درون انسان‌ها جای داشت. اکنون آزادانه در گردش است. اینکه از ما بخواهند بر اساس سبک آن را تشخیص دهیم، مانند این است که از ما بخواهند آب را بو کنیم و تصمیم بگیریم آیا سالم است. به بینی‌های قوی‌تر نیاز نداریم. به زیرساخت عمومی تازه‌ای نیاز داریم که جریان هوش را سامان دهد، تا پدیدآورندگی در دست انسان‌ها باقی بماند.
همان‌طور که بهداشت عمومی را به کارخانه‌ها نسپردیم تا سلامت آب را تأیید کنند، زیرساخت سامان‌دهی هوش را هم نمی‌توان به شرکت‌های هوش مصنوعی سپرد. اما نمی‌توان آن را زیر کنترل دولت هم قرار داد. اندیشیدن، استدلال‌کردن و بیان ایده‌ها دقیقاً همان توانایی‌هایی هستند که نمی‌خواهیم دولت برایشان گواهی صادر کند یا بر آن‌ها نظارت پلیسی داشته باشد. نظامی که در آن دولت‌ها تعیین کنند کدام نوشته بازتاب «تفکر واقعی» است، به‌حق با مقاومت روبه‌رو خواهد شد.
الگوی بهتر، اینترنت است. وقتی مرورگر شما به وب‌سایتی متصل می‌شود، هیچ‌یک از دو طرف دیگری را نمی‌شناسد یا به او اعتماد ندارد. با این حال، اطلاعات به‌طور قابل اتکا رفت‌وبرگشت می‌کند، زیرا هر دو طرف از قواعد عمومی‌ای پیروی می‌کنند که اتصال را تأیید می‌کنند. آن لحظه‌ی تأیید «دست‌دادن» نام دارد و این نام مناسب است. دست‌دادن شکل گرفت تا غریبه‌ها بتوانند بدون اعتماد شخصی با یکدیگر تعامل کنند: نشانه‌ای عمومی که می‌گوید شرایطی مشخص برقرار است و تبادل می‌تواند آغاز شود.
در عصر هوش مصنوعی، برای کار فکری به چیزی مشابه نیاز داریم: دست‌دادنی عمومی که جای نشانه‌های خصوصیِ امروز را بگیرد. یعنی قواعد مشترکی برای چگونگی تولید و تبادل کار، که در سامانه‌های مورد استفاده‌ی مردم تعبیه شده باشند. همان‌طور که دست‌دادن هیچ‌گاه حسن‌نیت را تضمین نمی‌کرد، دست‌دادن در زمینه‌ی هوش مصنوعی نیز اندیشیدن را تضمین نخواهد کرد. این دست‌دادن فقط نشان می‌دهد که کار از فرایندی عبور کرده است که در آن، واگذاریِ اندیشیدن به دیگری به‌آسانی ممکن نبوده است.
اینکه چه چیزی مصداق «انجام‌دادن کارِ اندیشیدن» باشد، بسته به موقعیت فرق می‌کند. استفاده از هوش مصنوعی برای ترجمه‌ی یک سند ممکن است کاملاً با کار علمی سازگار باشد؛ اما در کلاس زبان، جای همان فرایند فکری‌ای را می‌گیرد که قرار است ارزیابی شود. چنین نظامی، هر شکلی که داشته باشد، نمی‌تواند بر مراقبت و کنترل دائمی تکیه کند؛ همان‌طور که نظام بهداشت عمومی تک‌تک لیوان‌های آب را بازرسی نمی‌کند یا در هر آشپزخانه بازرسی نمی‌گمارد. زیرساخت خوب جلب توجه نمی‌کند. وقتی درست کار می‌کند، به پس‌زمینه می‌رود تا بتوانید بر آنچه مهم است تمرکز کنید.
بدون چنین زیرساختی، بدگمانی نسبت به هوش مصنوعی ما را دوباره به‌سوی نشانه‌های مخصوص خودی‌ها می‌راند و دموکراسی یکی از معدود راه‌های عبور از شکاف‌ها را از دست می‌دهد. برای اینکه انسان شناخته شوید، نباید مجبور باشید تعلق خود را به هیچ گروهی نشان دهید. وقتی معیار انسان‌بودن به نشانه‌هایی محدود شود که فقط خودی‌ها می‌شناسند، چه کسی ترجیح نمی‌دهد عزت خود را حفظ کند، حتی اگر به‌اشتباه یکی از ربات‌ها به شمار آید؟
یادداشت‌ها
1- مینتز، استیون. «ظاهراً من یک رباتم. Inside Higher Ed،» ۲ آوریل ۲۰۲۵. لینک مقاله.
2- پینکر، استیون. حسِ سبک: راهنمای نگارش در قرن بیست‌ویکم برای اهل اندیشه. نیویورک: انتشارات وایکینگ، ۲۰۱۴.
3- آلشانتسکی، الی. «وقتی هوش مصنوعی اعتماد را از میان می‌برد: آموزش می‌تواند پیشگام ایجاد زیرساختی تازه باشد.» مجله‌ی Society، ۲۰۲۵.
چاپ
افزودن دیدگاه جدید