پیامدهای جنگ بر وضعیت، کارگران، زحمتکشان و حقوق بگیران

۱. وضعیت فعلی نیروی کار ایران

بر اساس داده‌های رسمی و تحقیقات مرکز آمار ایران و نهادهای بین‌المللی قبل از بحران فعلی:

نیروی کار فعال: حدود ۲۵ تا ۲۷ میلیون نفر

سهم بخش‌ها:

خدمات: ~۴۰٪

صنعت و ساختمان: ~۳۰٪

کشاورزی: ~۲۰٪

بیکاری رسمی: حدود ۱۰٪، اما نرخ بیکاری پنهان (مشاغل ناقص و نیمه‌وقت) بسیار بالاتر است، خصوصاً در جوانان (۱۸–۳۵ سال: حدود ۲۰–۲۵٪)

درآمد واقعی کارگران: در دهه گذشته کاهش یافته است و دستمزدها همواره زیر نرخ تورم بوده است.

۲. اثرات مستقیم سناریوی جنگ و بحران فعلی

با فرض ادامه‌ی بحران فعلی (قطع اینترنت، توقف پروژه‌های ساختمانی، تعطیلی کارگاه‌ها و بخش خدمات)

1. بخش ساختمان و صنعت

بیش از ۸۰٪ پروژه‌ها ممکن است متوقف شده یا کند شوند.

کارگران روزمزد و پروژه‌ای بیکار خواهند شد.

کاهش تولید و تعطیلی کارگاه‌ها، به ویژه صنایع کوچک و متوسط، می‌تواند نرخ بیکاری در بخش صنعتی را تا ۱۵–۲۰٪ افزایش دهد.

2. بخش خدمات

قطع اینترنت و اختلال در شبکه‌های ارتباطی باعث توقف بسیاری از کسب‌وکارهای خدماتی (فروش آنلاین، حمل و نقل، خدمات مالی و …) خواهد شد.

تخمین زده می‌شود که حداقل ۳۰–۴۰٪ شاغلان خدماتی کوتاه‌مدت یا نیمه‌وقت به وضعیت عدم‌اشتغال دچار شوند.

3. کارگران حقوق‌بگیر دولت و بخش عمومی

اگر دولت به دلیل فشارهای اقتصادی قادر به پرداخت به‌موقع حقوق نباشد، کاهش قدرت خرید قابل توجه خواهد بود

کمترین حمایت مادی یا برنامه‌های بیمه‌ای/حمایتی ارائه می‌شود، در نتیجه فشار معیشتی مستقیم افزایش خواهد یافت.

۳. اثرات اقتصادی و اجتماعی بر جمعیت

تورم و کمبود کالا: بحران جنگی و اختلال در تجارت خارجی، واردات و صادرات باعث افزایش تورم و کمبود کالاهای ضروری می‌شود.

فقر و ناامنی معیشتی: کارگران و زحمتکشان، به ویژه اقشار روزمزد، اولین گروه‌هایی هستند که با کاهش درآمد و بیکاری مواجه می‌شوند.

خروج از بازار کار: بخشی از نیروی کار ممکن است مجبور به مهاجرت داخلی یا حتی خارجی شود تا درآمد خود را تأمین کند

۴. واکنش جامعه

تجارب تاریخی ایران و دیگر کشورها در بحران‌ها نشان می‌دهداعتراض صنفی و اجتماعی: کارگران معترض به تأخیر حقوق، توقف پروژه‌ها یا افزایش هزینه‌های زندگی دست به اعتصاب یا تجمع می‌زنند.

گسترش نارضایتی: بیکاری و فشار اقتصادی می‌تواند اعتراضات صنفی را به دیگر گروه‌های اجتماعی (دانشجویان، کارمندان، کسبه خرد) منتقل کند.

فشار سیاسی: اگر پاسخ حکومت تهدید و سرکوب باشد، فشار بر جامعه بیشتر و احتمال وقوع تجمعات گسترده و نارضایتی عمومی افزایش می‌یابد

۵. پیش‌بینی تحولات کوتاه‌مدت

با توجه به داده‌ها و شرایط فرضی

ارائه بسته حمایتی دولت از کرگران و حقوق بگیران

دولت پزشگیان جهت مقابل با پیامدهای جنگ یک بسته حمایتی را عرضه نموده است. یک ـ افزایش شصت درصد به حقوق کارگران و کارکنان دولت. افزایش میزان کمک مسکن و حق الاد. فارغ از تأثیرات محدود این اقدام دولت

مشکل اصلی آنجاست که این کمک‌ها به میلونها کارگر و حقوق بگیر که پس از جنگ کارشان را از دست داده اند، نمی شود

جمع‌بندی

با استمرار بحران و جنگ، کارگران و زحمتکشان بیشترین آسیب را خواهند دید، هم به دلیل کاهش اشتغال و هم تورم و کمبود کالا. جامعه به احتمال زیاد واکنش‌هایی اعتراضی و صنفی خواهد داشت، و این فشارها بدون برنامه حمایتی از سوی حکومت تشدید می‌شوند. اگر رژیم همچنان فقط از طریق تهدید پاسخ دهد، نارضایتی‌ها به سرعت شدت می‌گیرند و می‌توانند دامنه اجتماعی وسیعی پیدا کنند و حتی به شورش های بزرگ منجر شود

بهروز فدائی ـ بیستم مارچ 2026