انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا؛ سازوکار و پیامدها

سونامی انتخاباتی ۳ نوامبر ۲۰۲۶ و جایگرینی ناگهانی دو ارگان قانون گذاری در ایالات متحده امریکا، سنا و مجلس نمایندگان، توسط حزب دموکرات امریکا حاوی پیام بسیار مهمی در تاریخ چند دهه اخیر امریکا است، که باید بعنوان یک تغیر تاریخی در رویکرد سیاسی جامعه امریکا از آن سخن گفت. نتیجه این انتخابات که تا این لحظه با اتنخاب ۲۵۴ نماینده از حزب دموکرات، ۱۸۱ نماینده از حزب جمهورخواه، ازمیان ۴۳۵ نماینده، برای مجلس نمایندگان و ۵۴ نماینده سنا از ۱۰۰ نماینده از حزب  دموکرات و دو نماینده مستقل و ۴۴ نماینده از حزب جمهوری خواه، برای سنا  به نتیجه قطعی رسیده است که بلحاظ تغیر ناگهانی با این تفاوت، از ۱۹۷۴ یعنی واقعه واتر  گیت (water gate)  و استعفاء نیکسون، در امریکا بی سابقه میباشد. این نوشته با توضیحی از چگونگی ترکیب سنا و نماینده گان مجلس و نحوه انتخابات، مدت و مقایسه ان در طی ۵۰ سال گذشته پرداخته و نتیجه این تغیر در رویکرد سیاسی اخیر انتخاباتی را توضیح خواهد داد.

انتخابات میان‌دوره‌ای در ایالات متحده فرصتی برای تجدید نمایندگی در کنگره، بدون برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری، فراهم می‌کند. اهمیت این انتخابات تنها در تغییر نام نمایندگان نیست؛ ترکیب تازهٔ مجلس نمایندگان و سنا می‌تواند بر مسیر تصویب قوانین و رابطهٔ قوهٔ مقننه با قوهٔ مجریه تأثیر بگذارد. برای فهم این نقش، باید میان انتخاب رئیس‌جمهوری، انتخاب اعضای کنگره و انتخابات ایالتی و محلی تفاوت گذاشت. 

انتخابات میان‌دوره‌ای چگونه برگزار می‌شود؟

انتخابات کنگره هر دو سال یک‌بار برگزار می‌شود. هنگامی که این انتخابات در فاصلهٔ میانی دو انتخابات ریاست‌جمهوری قرار می‌گیرد، «میان‌دوره‌ای» نامیده می‌شود. در همهٔ سال‌های انتخابات کنگره، تمام ۴۳۵ کرسی مجلس نمایندگان برای انتخاب مجدد در معرض رأی‌گیری قرار می‌گیرد؛ زیرا دورهٔ نمایندگی در این مجلس دو سال است. در سنا، دورهٔ عضویت شش سال است و انتخابات به‌صورت نوبتی برگزار می‌شود؛ بنابراین معمولاً حدود یک‌سوم کرسی‌ها در هر دوره به رأی گذاشته می‌شود. این تفاوت زمانی باعث می‌شود دو مجلس، حتی در یک روز انتخاباتی مشترک، با دامنهٔ متفاوتی از تغییر روبه‌رو شوند.

سنا ۱۰۰ عضو دارد و هر ایالت، مستقل از جمعیت خود، دو سناتور انتخاب می‌کند. در انتخابات مجلس نمایندگان، رأی‌دهنده نمایندهٔ حوزهٔ انتخابیهٔ خود را برمی‌گزیند. 

تفاوت با انتخابات ریاست‌جمهوری

تفاوت اصلی در مقام‌هایی است که انتخاب می‌شوند. در انتخابات میان‌دوره‌ای، ریاست‌جمهوری به رأی گذاشته نمی‌شود؛ اما در سال انتخابات ریاست‌جمهوری، انتخابات کنگره نیز برگزار می‌شود. برای نمونه، در بازهٔ ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۴، سال ۲۰۲۲ در زمان میان‌دوره‌ای و سال ۲۰۲۴ در چرخهٔ ریاست‌جمهوری قرار داشت. بااین‌حال، هر دو سال شامل انتخاب تمام اعضای مجلس نمایندگان و گروه متفاوتی از سناتورها بود. 

تقسیم قدرت و مسیر تصویب قانون

در کاربرد نهادی، «حکومت تقسیم‌شده» به وضعیتی گفته می‌شود که ریاست‌جمهوری و اکثریت دست‌کم یکی از دو مجلس کنگره در اختیار یک جریان واحد نباشد. اهمیت این وضعیت از ساختار قانون‌گذاری ناشی می‌شود. یک طرح برای تبدیل شدن به قانون، معمولاً باید مراحل بررسی در کنگره را طی کند، در هر دو مجلس با متن یکسان تصویب شود و سپس به رئیس‌جمهور ارائه شود. بنابراین تسلط بر تنها یک مجلس، به‌خودی‌خود اختیار تصویب نهایی همهٔ قوانین را ایجاد نمی‌کند. دو مجلس و رئیس‌جمهور هرکدام در این مسیر نقشی جداگانه دارند و موافقت در یک مرحله جایگزین مراحل دیگر نیست.

رئیس‌جمهور می‌تواند مصوبهٔ ارائه‌شده را امضا کند یا با وتوی عادی به مجلس آغازکننده بازگرداند. کنگره برای عبور از این وتو به رأی دوسوم اعضای رأی‌دهنده در هر دو مجلس، با وجود حد نصاب، نیاز دارد. در نتیجه، اکثریت ساده همیشه برای تبدیل یک پیشنهاد مورد اختلاف به قانون کافی نیست. وقتی مراکز تصمیم‌گیری دربارهٔ محتوای یک طرح توافق ندارند، تصویب آن ممکن است به اصلاح متن، محدود کردن دامنهٔ پیشنهاد یا مذاکره نیاز پیدا کند؛ اگر توافق حاصل نشود، طرح ممکن است متوقف بماند. این پیامدها احتمالی‌اند، نه حکم قطعی دربارهٔ هر دورهٔ حکومت تقسیم‌شده.

نقش ویژهٔ سنا 

پیامد نهادی انتخابات تنها به قوانین عادی محدود نیست. سنا در تأیید بسیاری از مقام‌های معرفی‌شده از سوی رئیس‌جمهور، از جمله قضات فدرال و سفیران، نقش دارد. همچنین قانون اساسی برای اعلام رضایت سنا نسبت به معاهدات، موافقت دوسوم سناتورهای حاضر را مقرر می‌کند. این اختیار را نباید با رأی‌گیری عادی دربارهٔ قوانین یا با همهٔ توافق‌های بین‌المللی یکسان دانست؛ همهٔ توافق‌های خارجی از مسیر معاهده و رضایت سنا عبور نمی‌کنند. ازاین‌رو، تغییر ترکیب سنا می‌تواند برای انتصاب‌ها و برخی تعهدات بین‌المللی اهمیت داشته باشد، بدون آنکه به‌تنهایی تمام اختیار اجرایی یا سیاست خارجی را منتقل کند.

انتخابات میان‌دوره‌ای را باید مرحله‌ای مستقل و مهم در نظام نمایندگی آمریکا دانست. این انتخابات رئیس‌جمهور را انتخاب نمی‌کند، اما می‌تواند رابطهٔ میان نهادهایی را تغییر دهد که برای قانون‌گذاری و برخی تصمیم‌های مهم باید با یکدیگر تعامل کنند. ارزیابی دقیق پیامدها مستلزم تفکیک مجلس نمایندگان از سنا، توجه به اختیارات هر نهاد و پرهیز از پیش‌بینی‌های قطعی است. معیار تنها شمار کرسی‌ها نیست؛ مهم است که این ترکیب چگونه به بررسی طرح‌ها، توافق بر متن قوانین و انجام وظایف قانونی تبدیل می‌شود. 

تاثیر و زمان اثرگزاری انتخابات ۳ نوامبر ۲۰۲۶

تاثیر عمده انتخابات ۳ نوامبر ۲۰۲۶ بر سیاست‌های دولت، تغییر امکان تصویب و تأمین مالی برنامه‌هاست. تا زمان نگارش این  گزارش‌های انتخاباتی از تغییر کنترل هر دو مجلس کنگره خبر می‌دهند، اما شمارش و اعلام نتیجهٔ بعضی رقابت‌ها هنوز کامل نشده است.

 ژانویهٔ ۲۰۲۷آغاز کارکنگره و سنا ی جدید است تا پایان دورهٔ فعلی، کنگرهٔ موجود همچنان اختیار قانون‌گذاری دارد. بنابراین باید اثر فوری انتخاباتی را از اثر حقوقی آغاز کار کنگرهٔ جدید جدا کرد.

پیامدها برای سیاست‌های دولت

آیا سیاست‌های دولت الزاماً متوقف می‌شوند؟

دولت همچنان مسئول اجرای قوانین موجود است. در مقابل، کنگره می‌تواند پیشنهادهای تازه را نپذیرد، متن آن‌ها را تغییر دهد یا برای تأمین مالی برنامه‌ها شرایط قانونی تعیین کند. رئیس‌جمهور نیز حق وتو دارد؛ بنابراین تغییر یک سیاست مورد اختلاف ممکن است به مذاکره و توافق نیاز داشته باشد. نه «توقف کامل» و نه «ادامهٔ بدون تغییر» را می‌توان صرفاً از نتیجهٔ انتخابات قطعی دانست.

محتمل‌ترین اثر انتخابات بر سیاست خارجی و دفاعی، تغییر شرایط تأمین مالی، نظارت و تصویب تصمیم‌هاست..

سیاست دفاعی: تغییر اولویت هزینه‌ها، نه الزاماً کاهش بودجه

کنگره می‌تواند از طریق قانون مجوز دفاع ملی و قوانین تخصیص اعتبار، دربارهٔ برنامه‌های دفاعی، شرایط اجرای آن‌ها و منابع مالی تصمیم بگیرد. احتمال دارد ترکیب جدید کنگره خواهان بازبینی بعضی برنامه‌ها، گزارش‌دهی بیشتر یا جابه‌جایی اولویت‌های هزینه‌ای باشد؛ اما از نتیجهٔ انتخابات به‌تنهایی نمی‌توان افزایش یا کاهش کل بودجهٔ دفاعی را استنتاج کرد.

نکتهٔ مهم این است که قانون مجوز دفاع ملی، خودِ بودجهٔ قابل‌خرج را تأمین نمی‌کند؛ مجوز برنامه‌ها و سیاست‌ها با تخصیص اعتبار تفاوت دارد. بنابراین برای سنجش تغییر واقعی باید هر دو مسیر بررسی شود.

کمک‌های خارجی: امکان تغییر مقدار و شرایط پرداخت

کمک‌های توسعه‌ای، بشردوستانه و برخی کمک‌های امنیتی از حوزه‌هایی هستند که کنگره می‌تواند بر تأمین مالی، طراحی برنامه و الزامات گزارش‌دهی آن‌ها اثر بگذارد. این الزامات میتواند شامل: ۱-تغییر میزان اعتبار یک برنامه. ۲-تعیین شرایط قانونی تازه برای مصرف منابع. ۳-ارزیابی و گزارش دهی در باره اجرای آن.

دیپلماسی و توافق‌ها: ادامهٔ مذاکره، با محدودیت‌های حقوقی متفاوت

تغییر ترکیب کنگره می‌تواند بر بودجهٔ دستگاه دیپلماسی و برنامه‌های خارجی اثر بگذارد؛ اما مذاکرهٔ دولت با طرف‌های خارجی الزاماً متوقف نمی‌شود.

برای معاهدات موضوع قانون اساسی، رضایت دوسوم سناتورهای حاضر لازم است؛ بنابراین اکثریت ساده کافی نیست. از سوی دیگر، همهٔ توافق‌های بین‌المللی از این مسیر عبور نمی‌کنند و باید نوع و مبنای حقوقی هر توافق جداگانه بررسی شود. در نتیجه، انتخابات نه همهٔ توافق‌های موجود را لغو می‌کند و نه تصویب توافق‌های تازه را تضمین می‌کند.

استفاده از نیروی نظامی

اختیارات مربوط به استفاده از نیروهای مسلح میان کنگره و قوهٔ مجریه تقسیم شده است. کنگره می‌تواند از ابزارهای قانونی، بودجه‌ای و نظارتی برای بررسی، اجازه‌دادن یا محدودکردن مشارکت نظامی استفاده کند.

چارچوب «قطعنامهٔ اختیارات جنگی» نیز برای مشورت، اطلاع‌رسانی و بررسی اقدامات مرتبط سازوکارهایی دارد. بااین‌حال،انتخابات به‌خودی‌خود مجوز عملیاتی موجود را لغو یا فرماندهی نیروها را منتقل نمی‌کند؛ اثر واقعی به اقدامات قانونی و شرایط هر مورد بستگی دارد.

کنگره می‌تواند با جلسات استماع، درخواست گزارش و بررسی اجرای قوانین، دربارهٔ اهداف، هزینه‌ها و نتایج سیاست خارجی و دفاعی پرسش‌های بیشتری مطرح کند. تغییر اولویت این بررسی‌ها ممکن است دولت را به توضیح، اصلاح یا مذاکره دربارهٔ برنامه‌هایش وادارد؛ ولی جلسهٔ استماع یا انتقاد، به‌تنهایی تغییر الزام‌آور سیاست نیست گزارش پژوهشی، کنگره، سیاست امنیت ملی را حاصل تعامل مداوم دو قوه در زمینهٔ منابع، اختیارات و نظارت توصیف می‌کند.

ارزیابی:

پیامدهای موج ابی در انتخابات ۳ نوامبر ۲۰۲۶

حضور ترامپ در صحنه سیاسی امریکا پس از انتخابات دوره نخست در ۲۰۱۶، و حاکم شدن گفتمان اقتدارگرائی، نقض قانونمندی های پذیرفته شده و متعارف در سیاست کشور، تشدید تفاوت های طبقاتی، مبتنی بر عوام گرائی، زمنیه رشد و حاکم شدن گرایشات شبه فاشیستی و فاشیستی را با عنوان ترامپیسم در امریکا دامن زد. تاثیر این سیاست از دامنه جغرافیائی امریکا خارج شده و تاثیر گذار بر تمامی سیاست جهانی بود. این تاثیر ناشی از نقش و قدرت سیاسی، اقتصادی ونظامی امریکا بود.

انتخاب مجدد ترامپ در سال ۲۰۲۴ دامنه این گرایش را از محدوه امریکا به سراسر جهان گسترش بیشتری داد. ترامپیسم بعنوان یک جریان راست افراطی و فاشیستی، باعث رشد و تقویت راست افراطی در جهان شد. و باعث عقب نشینی سیاست های جامعه محور در همه کشورهای جهان شد. ولی بیشترین هزینه راست افراطی را مردم امریکا طی یک دهه با پوست و گوشت خود إحساس کرده و تا مغز استخوان لمس شد. قدرت گرفتن اولگاریشی مالی بدون هیچ حدی، همرا ه با سیاست های جتگ طلبانه و استفاده از برزگترین قدرت نظامی جهان در زور گوئی و تحقق خواسته های امپریالیستی امریکا، فشار اقتصادی آن بر دوش شهروندان امریکایی، نقض حقوق دموکراتیک و شهروندی مطابق قانون اساسی امریکا قرار گرفتن افراطی ترین نیروهای راست در امریکا بر مسند قدرت و تصمیم گیری. کر ولال بودن قوه قضائی وقانون گذار در نقض قوانین و بی توجهی به رای دادگاه های فدرال و ایالتی توسط دولت. تشدید سیاست های نژاد پرستانه و ضد انسانی، استفاده از قوه قهر در سرکوب ازادی های تامین شده در قانون اساسی، زخم نهایی بر بدن جامعه زنده و اگاه امریکایی برای تغییر هم چون، پکی بر جمجعه ترامپیسم در امریکا و جهان بود.

انتخابات ۳ نوامبر ۲۰۲۶ را میتوان پایان دوره ترامپیسم در تاریخ امریکا و جهان دانست. بدون شک همچنان که فاجعه ترامپیسم در امریکا زخمی های سنگین بر پیکر ان گذاشت پایان ان نیز فصلی نوین در امریکا خواهد بود که تاثیر ان از حدود مرز های امریکا فرا خواهد رفت. 

سونامی ۳ نوامبر ۲۰۲۶ و موج ابی، اغازی برای این تغییر است.

فرید اشکان

۷ نوامبر ۲۰۲۶