1.6      برنامه های کاهش فقر: یک ارزیابی انتقادی

با توجه به ماهیت چندبعدی فقر، طرحها و برنامه های گوناگونی برای مقابله با جنبه های مختلف آن اجرا شده اند. این برنامه ها نتایج مثبتی به همراه داشته اند که در شاخصهای زیر آشکارا دیده می‌شوند:

• نسبت افرادی که در هند با فقر چندبعدی مواجه اند، از55.1  درصد در سالهای2005-2006  به 16.4 درصد در سالهای 2019-2021 کاهش یافته است.
• میزان کلی رشد ناقص (کوتاه قدی) ناشی از سوء تغذیه در هند از 48 درصد در سالهای 2005-2006 به 38 درصد در سالهای 2015-2016 و سپس به 35.5 درصد در سال 2019-2020 کاهش یافته است.
• درآمد خالص ملی سرانه (NNI) هند از 72,805روپیه در سال 2014-2015 به 98,374 روپیه در سال 2022-2023  افزایش یافته است.
• درصد خانه های بادوام (Pucca Houses) *در مناطق شهری و روستایی هند به طور چشمگیری افزایش یافته  است. در مناطق شهری، این نسبت از حدود 92 درصد در سال 2008-2009 به حدود 96 درصد در سال 2020-2021  رسیده است. در مناطق روستایی نیز سهم خانه های بادوام از حدود 55 درصد در سال 2008-2009 به حدود 77 درصد در سال 2020-2021 افزایش یافته است.

با این حال، علیرغم ابتکارات و اقدامات گوناگون، فقر، گرسنگی، سوء تغذیه، بیسوادی و کمبود امکانات و خدمات اساسی همچنان در بسیاری از مناطق هند پدیده هایی رایج اند. گرچه برنامه های کاهش فقر از زمان استقلال هند به تدریج تکامل یافته اند، اما از نظر ایجاد تغییر در مالکیت داراییها، فرایند تولید و بهبود امکانات پایه برای اقشار نیازمند، تحول بنیادینی در ماهیت این برنامه ها مشاهده نمی‌شود.

مهمترین عوامل نگران کننده که مانع اجرای موفق این برنامه ها می‌شوند، عبارت اند از:

• توزیع نابرابر زمین و سایر داراییها که باعث می‌شود منافع حاصل از برنامه های مستقیم کاهش فقر به میزان محدودی به دست گروه‌های فقیر و نابرخوردار برسند.
• در مقایسه با گستردگی فقر، منابع مالی تخصیص یافته به این برنامه ها کافی نیستند. علاوه بر این، اضمحلال و هرز منابع و مشکلات گسترده در اجرای برنامه ها مانع دستیابی به نتایج مورد انتظار می‌شود.
• همچنین سیاستهای دولت در رسیدگی به نیازهای اکثریت عظیم افراد آسیب پذیری که در سطح خط فقر یا اندکی بالاتر از آن زندگی می‌کنند، ناکافی بوده اند.

1.7     مسیر پیشِ رو

با نگاهی به مجموعه تجربیاتی که شرح شان گذشت، می توان گفت که دولت برای اجرای مؤثرتر برنامه های جاری باید به تلاشها و اقدامات زیر دست بزند:

• تخصیص منابع کافی برای مقابله با فقر؛
• ارائه آموزش مناسب و مشوقهای لازم به کارکنانی که مسئول اجرای این برنامه ها هستند؛
• تضمین مشارکت دولتها و نهادهای محلی؛
• تضمین مشارکت فعال تهیدستان در این برنامه ها.

* خانه‌های با دوام (Pucca Houses)

اصطلاحی هندی برای واحدهای مسکونی مستحکم و بادوام، که با مصالح ساختمانی مقاوم مانند سیمان، بتن، آجر، فولاد و چوب ساخته می‌شوند. این خانه ها برای مقاومت در برابر شرایط نامساعد جوی و بلایای طبیعی طراحی شده اند و معمولاً دارای پیِ مستحکم، لوله ‌کشی مناسب و دسترسی به برق اند. خانه های بادوام در نظام آماری هند یک دسته بندی رسمی و مشخص مسکن، و الگوی استاندارد مسکن بلندمدت در شهرها، شهرکها و روستاها به شمار می‌آیند.